به گزارش اقتصادنیوز، آمریکا در واکنش به حمله ایران به چند کشتی تجاری در تنگه هرمز، بیش از ۸۰ هدف نظامی و دفاعی را در ایران بمباران و همزمان معافیت فروش نفت ایران را لغو کرد. این اقدامات باعث افزایش قیمت نفت و نگرانی جهانی درباره ازسرگیری جنگ در خاورمیانه شد. دونالد ترامپ هم اعلام کرد که تفاهمنامه صلح میان تهران و واشینگتن را عملا پایانیافته میداند.
الجزیره در گزارشی نوشت: آمریکا بامداد چهارشنبه دهها حمله هوایی به اهداف مختلف در ایران انجام داد؛ حملاتی که واشینگتن آن را پاسخی به اقدام تهران علیه کشتیهای تجاری در تنگه هرمز عنوان کرد. این حملات بار دیگر نگرانیها درباره آغاز دور تازهای از جنگ در خاورمیانه را افزایش داده است.
تنها چند ساعت پس از این عملیات، دونالد ترامپ در حاشیه نشست ناتو در آنکارا اعلام کرد که به نظر او تفاهمنامه میان ایران و آمریکا عملا به پایان رسیده است. هرچند او گفت ممکن است مذاکرات همچنان ادامه پیدا کند، اما شخصا این گفتوگوها را اتلاف وقت دانست.
اظهارات ترامپ بلافاصله بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داد. قیمت نفت برنت حدود ۶ درصد افزایش یافت و به ۷۸ دلار در هر بشکه رسید. همزمان بازارهای سهام اروپا افت کردند، ارزش دلار بالا رفت و سرمایهگذاران نسبت به بازگشت تورم جهانی ابراز نگرانی کردند.
این حملات در شرایطی انجام شد که مذاکرات میان تهران و واشینگتن همچنان ادامه داشت و همزمان مراسم تشییع چندروزه رهبر فقید ایران در جریان بود.
حملات اخیر بزرگترین اقدام نظامی آمریکا علیه ایران از ماه آوریل تاکنون محسوب میشود؛ زمانی که دو طرف برای نخستین بار درباره آتشبس و آغاز مذاکرات به توافق رسیده بودند.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرد که بیش از ۸۰ هدف در ایران را مورد حمله قرار داده است.
به گفته سنتکام، این عملیات در واکنش به حمله ایران به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز انجام شد. این کشتیها شامل نفتکش الرقیات با پرچم جزایر مارشال، نفتکش «ودیان» با پرچم عربستان سعودی و کشتی سایپرس پراسپریتی با پرچم لیبریا بودند.
آمریکا مدعی است این کشتیها در نزدیکی سواحل عمان در حال حرکت بودند و ایران تلاش کرده بود آنها را مجبور به استفاده از مسیرهایی کند که از سوی تهران تعیین شده است.
در بیانیه سنتکام آمده است که سامانههای پدافند هوایی، شبکههای فرماندهی و کنترل، رادارهای ساحلی، توانمندیهای موشکی ضدکشتی و بیش از ۶۰ شناور تندرو متعلق به سپاه پاسداران هدف قرار گرفتهاند.
واشینگتن اعلام کرد هدف از این عملیات کاهش توانایی ایران برای حمله به کشتیرانی بینالمللی در یکی از مهمترین مسیرهای تجاری جهان بوده است.
رسانههای ایرانی از وقوع انفجارهایی در چندین منطقه جنوبی کشور خبر دادند. بندر سیریک یکی از مناطقی بود که مورد حمله قرار گرفت. گزارشها حاکی است اسکلههای تجاری و صیادی هدف اصابت قرار گرفتهاند و چند نفر بر اثر ترکش زخمی شدهاند.
همچنین جزیره قشم و مناطق اطراف بندرعباس نیز شاهد حملات بودند. دو پایگاه نظامی در استان بوشهر نیز هدف قرار گرفتند؛ یکی در شهرستان دشتی و دیگری در نزدیکی شهر چغادک.
بر اساس گزارشهای اولیه، این حملات تلفات جانی نداشته است.
همزمان با حملات نظامی، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد معافیت تحریمی فروش نفت ایران را لغو کرده است.
در جریان جنگ، دولت ترامپ برای جلوگیری از بحران جهانی انرژی، به طور موقت بخشی از تحریمهای نفتی ایران را تعلیق کرده بود. بر اساس تفاهمنامه امضا شده در ۱۷ ژوئن، ایران اجازه داشت به مدت ۶۰ روز نفت خود را در بازارهای جهانی عرضه کند.
این معافیت قرار بود تا ۲۱ اوت ادامه یابد، اما اکنون آمریکا اعلام کرده فروشهای جدید نفت ایران از هفتم ژوئیه دوباره مشمول تحریم خواهد شد.
کارشناسان معتقدند این تصمیم ضربهای جدی به اقتصاد ایران وارد خواهد کرد؛ زیرا صادرات نفت و محصولات پتروشیمی همچنان مهمترین منبع درآمد ارزی کشور به شمار میرود.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد در پاسخ به حملات آمریکا، ۸۵ هدف نظامی ایالات متحده در بحرین و کویت را مورد حمله قرار داده است.
به گفته سپاه، پایگاه دریایی پنجم آمریکا در بحرین، تأسیسات نظامی بندر سلمان و پایگاه هوایی علی السالم در کویت از جمله اهداف این عملیات بودهاند.
سپاه همچنین اعلام کرد یک پهپاد آمریکایی MQ-9 را که قصد دخالت در عملیات را داشته، سرنگون کرده است.
همزمان آژیرهای هشدار در بحرین و کویت به صدا درآمد و سامانههای دفاعی این کشورها برای مقابله با موشکها و پهپادها فعال شدند.
وزارت امور خارجه ایران حملات آمریکا را تجاوز نظامی آشکار و نقض صریح تفاهمنامه پایان جنگ توصیف کرد. در بیانیه این وزارتخانه آمده است که آمریکا با حمله به مراکز نظارتی و دفاعی ایران، تعهدات خود را زیر پا گذاشته و مسئول پیامدهای خطرناک این تشدید تنش خواهد بود.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز اعلام کرد حملات اخیر عملا بخشهای اصلی توافق پایان جنگ را بیاثر کرده است.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مسئول ارشد تیم مذاکرهکننده، بازگشت تحریمها، حملات آمریکا و ادامه حملات اسرائیل به لبنان را نمونههایی از نقض آشکار توافق از سوی واشینگتن دانست.
او تاکید کرد: دوران زورگویی و باجخواهی به پایان رسیده است. ما تسلیم نخواهیم شد.
مهمترین پرسش اکنون سرنوشت مذاکرات صلح است.
ترامپ در نشست ناتو اعلام کرد که از نظر او تفاهمنامه دیگر اعتبار ندارد، هرچند ممکن است مذاکرهکنندگان همچنان به گفتوگو ادامه دهند.
تفاهمنامه ۶۰ روزهای که حدود سه هفته پیش امضا شد، تمامی درگیریها از جمله تنشهای مرتبط با لبنان را متوقف کرده بود. بر اساس آن، ایران متعهد شده بود عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز را به سطح پیش از جنگ بازگرداند و آمریکا نیز بخشی از تحریمهای نفتی را تعلیق و داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند.
اکنون مشخص نیست آیا این توافق همچنان پابرجاست یا دو کشور بار دیگر به سمت رویارویی نظامی گسترده حرکت خواهند کرد.
مارک روته، دبیرکل ناتو، از اقدام آمریکا حمایت کرد و گفت واکنش واشینگتن به حملات ایران علیه کشتیهای تجاری ضروری بوده است. در مقابل، کشورهای عربی خلیج فارس حملات ایران به بحرین و کویت را محکوم کردند.
شورای همکاری خلیج فارس، قطر، عمان، امارات و مصر در بیانیههای جداگانهای این حملات را نقض حاکمیت کشورهای منطقه و تهدیدی برای ثبات خاورمیانه توصیف کردند.
دیپلماتهای عرب هشدار دادهاند که ادامه این روند میتواند منطقه را وارد مرحلهای تازه از بیثباتی و درگیری کند.
برخی تحلیلگران معتقدند حملات اخیر آمریکا محدود و حسابشده بوده و واشینگتن هنوز به دنبال حفظ مسیر مذاکرات است.
در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که اظهارات ترامپ درباره پایان توافق، خطر فروپاشی کامل روند دیپلماتیک را افزایش داده است.
با این حال بسیاری از کارشناسان تاکید میکنند که نه ایران و نه آمریکا تمایلی به ورود به یک جنگ تمامعیار دیگر ندارند و احتمالا در نهایت هر دو طرف به سمت کاهش تنش و ازسرگیری مذاکرات حرکت خواهند کرد؛ هرچند مسیر رسیدن به آن بسیار دشوارتر از گذشته به نظر میرسد.
