راویان| غلامرضا شاکری؛ در ماه های اخیر، نام پایگاه هوایی موفق السلطی در اردن بارها در اخبار و تحولات منطقه شنیده شده است. پایگاهی که در جریان حملات موشکی و پهپادی ایران به اهداف مرتبط با آمریکا و رژیم صهیونیستی، بار دیگر در کانون توجه رسانهها قرار گرفت.
تکرار نام این پایگاه، این پرسش را به وجود میآورد که موفق السلطی که بود و چرا یکی از مهمترین پایگاههای نظامی اردن به نام او نامگذاری شده است.
پاسخ به این پرسش، روایتی فراتر از یک پایگاه نظامی را آشکار میکند. شهید خلبان موفق السلطی از خلبانان نیروی هوایی اردن بود که در نبرد با رژیم صهیونیستی به شهادت رسید و نام او به نماد دفاع از فلسطین تبدیل شد.
اما امروز پایگاهی که نام این شهید را بر خود دارد، در کانون همکاریهای نظامی آمریکا قرار گرفته و از نگاه بسیاری از تحلیلگران، به نمادی از چرخش راهبردی پادشاهی اردن بدل شده است.
از نبرد با اشغالگران تا تغییر اولویتهای امنیتی
اردن در دهههای گذشته یکی از اعضای جبهه عربی مقابله با رژیم صهیونیستی بود و در جنگهای مختلف، نظامیان و خلبانان بسیاری را در این مسیر از دست داد. موفق السلطی نیز یکی از همان چهرههایی بود که جان خود را در نبرد با اشغالگران فدا کرد.
اما تحولات چند دهه اخیر، مسیر سیاست خارجی امان را تغییر داد. همکاریهای امنیتی با آمریکا و رژیم صهیونیستی گسترش یافت و در بحرانهای اخیر منطقه نیز این همسویی بیش از گذشته نمایان شد.
امروز در ادبیات رسمی اردن، ایران بیش از رژیم صهیونیستی به عنوان تهدید امنیتی معرفی میشود؛ تغییری که از نگاه منتقدان، نشاندهنده جابهجایی کامل اولویتهای راهبردی این کشور است.
پایگاهی به نام یک شهید، در خدمت راهبردی دیگر
پایگاه هوایی موفق السلطی امروز تنها یک مرکز نظامی نیست، بلکه نمادی از این دگرگونی سیاسی و امنیتی است. نام این شهید یادآور مبارزه با رژیم صهیونیستی است، اما نقش کنونی این پایگاه در معادلات منطقه، از نگاه منتقدان، در چارچوب راهبردهای آمریکا و حمایت از امنیت رژیم صهیونیستی تعریف میشود.
همین مسئله، تناقضی آشکار را پیش روی افکار عمومی جهان عرب قرار داده است. چگونه نام خلبانی که برای مقابله با اشغالگران جان داد، بر پایگاهی باقی مانده که امروز در منظومه امنیتی آمریکا و متحدانش جایگاه ویژهای دارد. این پرسش، بیش از آنکه تاریخی باشد، بازتابدهنده تغییر هویت راهبردی اردن در سالهای اخیر است.
ایران هراسی، پوششی برای بحرانهای داخلی
در سالهای اخیر، مقامهای اردنی بارها از تهدید ایران سخن گفته و آن را یکی از مهمترین مخاطرات امنیتی کشور معرفی کردهاند. در مقابل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند این رویکرد بیش از آنکه ناشی از یک تهدید مستقیم باشد، تلاشی برای توجیه همکاریهای امنیتی با آمریکا و رژیم صهیونیستی است.
این در حالی است که اردن با مشکلات جدی اقتصادی، بدهیهای سنگین، بیکاری، کاهش قدرت خرید و نارضایتی اجتماعی روبهرو است. در چنین شرایطی، برجسته کردن تهدیدهای خارجی میتواند افکار عمومی را از چالشهای داخلی منحرف کرده و وابستگی امنیتی امان به واشنگتن را توجیه کند.
فراموشی میراث شهید موفق السلطی
نام شهید خلبان موفق السلطی همچنان یادآور روزهایی است که دشمن اصلی اردن، رژیم صهیونیستی بود و آرمان فلسطین، محور سیاست منطقهای این کشور به شمار میرفت. اما سیاستهای امروز امان، تصویری متفاوت را به نمایش گذاشته است.
منتقدان معتقدند اردن با قرار گرفتن در معماری امنیتی آمریکا، به تدریج از جایگاه تاریخی خود در جهان عرب فاصله گرفته و میراث شهدایی را که برای آزادی قدس جنگیدند، به حاشیه رانده است.
شاید به همین دلیل، نام موفق السلطی این روزها بیش از هر زمان دیگری در رسانهها تکرار میشود. نه به دلیل خاطره نبردهای او با رژیم صهیونیستی، بلکه به دلیل نقشی که پایگاه منسوب به او در تحولات امنیتی منطقه ایفا میکند.
این همان تناقضی است که تاریخ درباره آن قضاوت خواهد کرد و نشان خواهد داد که آیا حاکمان اردن به میراث شهدای خود وفادار ماندهاند یا آن را در معادلات جدید منطقهای هزینه کردهاند.
