به گزارش اقتصادنیوز به نقل از اطلاعات آنلاین، کارخانه هوانوردی کومسومولسک-نا-آمور روسیه تولید ۲۰ فروند جنگنده سوخو-۳۵ سفارش نیروی هوایی ایران را به اتمام رسانده و وزارت دفاع ایران هماکنون هزینههای نگهداری و پشتیبانی این جنگندهها را در روسیه میپردازد تا زمانی که به تأسیسات مرتبط در داخل ایران منتقل شوند. این تحول در پی افشای مکاتبات صنایع نظامی روسیه در اواخر سال ۲۰۲۵ انجام میشود که نشان میداد آن زمان ۱۶ فروند سوخو-۳۵ برای تأمین سفارشهای ایران در حال ساخت بودند.
گرچه این کارخانه پیشتر سوخو-۳۵ را با نرخ تولید حدود ۱۴ فروند در سال میساخت، اما وادیم بادخا، مدیر عامل شرکت متحد هواپیماسازی (UAC)، در ماه مه ۲۰۲۵ تأیید کرد که اقداماتی برای افزایش تولید آغاز شده است. انتظار میرود تحویل جنگندههای سوخو-۳۵ به نیروهای هوافضای روسیه طی دو تا سه سال آینده کاهش یابد تا امکان تأمین سفارشهای ایران فراهم شود.
اسناد فاششده از دولت روسیه در اواخر سال ۲۰۲۵ تأیید کرد که وزارت دفاع ایران سفارش خرید ۴۸ فروند جنگنده سوخو-۳۵ (Su-35) را ثبت کرده است؛ این امر پس از آن بود که مقامات ایرانی پیشتر تأیید کرده بودند سفارشهایی برای تعداد نامشخصی از این هواپیماها ثبت شده است. تحویل هواپیماهای آموزشی یاک-۱۳۰ (Yak-130) به تأسیسات ایران در سپتامبر ۲۰۲۳ آغاز شد؛ اقدامی که به نظر میرسید مشخصاً با هدف پشتیبانی از آموزش خلبانان در داخل کشور و همگام با تلاشهای آموزشیِ در حال انجام در روسیه رخ داده باشد.
احتمال دارد ورود جنگندههای سوخو-۳۵ به ایران در سال ۲۰۲۶ آغاز شود، هر چند برخی منابع گزارش میدهند که آسیبدیدگی زیرساختهای پایگاه هوایی همدان، عامل اصلیِ مانعِ انتقال این هواپیماها به ایران است. گزارشها حاکی از آن است که یگانهای مهندسی هماکنون مشغول عملیات بازسازی هستند. انتظار میرود پیش از ورود این جنگندهها، شبیهسازهای پیشرفته تحویل داده شوند.
ماجرای تأمین جنگندههای سوخو-۳۵ (Su-35) تنها به همین مورد محدود نبوده است؛ چنانکه منابع روسی در ۴ ژوئن تأیید کردند وزارت دفاع ایران سفارش خرید ۱۲ فروند جنگنده سوخو-۳۰ اسام۲ (Su-30SM2) را نیز ثبت کرده است. این هواپیماها قرار است بهصورت دستدوم و از اواسط سال ۲۰۲۷، از یگانهای عملیاتی خط مقدم روسیه تحویل داده شوند. مدل Su-30SM2 نسخهای با پیچیدگی کمتر از همان پلتفرم بدنه سوخو-۲۷ (Su-27) است که سوخو-۳۵ هم بر پایه آن ساخته شده است.
این جنگنده ضمن بهرهگیری از موتور و اویونیک پیشرفته و مشابه با سوخو-۳۵، نه تنها هزینه بسیار کمتری دارد و نگهداری آن آسانتر است، بلکه برای انجام عملیاتهای تهاجمی و همچنین آموزش خدمه سوخو-۳۵ گزینه مناسبتری محسوب میشود. شواهد متعدد حاکی از آن است که وزارت دفاع ایران سفارش خرید جنگندههای پیشرفتهتر نسل پنجمی سوخو-۵۷ (Su-57) را هم ثبت کرده است؛ هر چند با توجه به حجم بالای سفارشهای معوقه، انتظار نمیرود تحویل این جنگندهها پیش از سال ۲۰۳۰ آغاز شود.
اقدام نیروی هوایی ایران برای دستیابی به نخستین جنگندههای خود در دوران پس از جنگ سرد، به ویژه از آن جهت مهم است که این نیرو پیشتر توانسته بود از جنگندههای بسیار قدیمیترِ دوران جنگ ویتنام، در جریان درگیریها با ایالات متحده و شرکای راهبردی آن، بهشکلی مؤثر استفاده کند. در اواخر ماه آوریل تأیید شد که یک فروند جنگنده نسلسومی F-5E نیروی هوایی ایران، با عبور از لایههای متعدد پدافند هوایی آمریکا و کویت (که تجهیزات آن را آمریکا تأمین کرده بود)، عملیات بمباران موفقی را علیه «پادگان بوهیرینگ» (Camp Buehring) در کویت انجام داده است.
در ادامه در اوایل ماه مه تأیید شد همتای سنگینوزنتر و دارای برد بیشترِ این جنگنده در نیروی هوایی ایران یعنی F-4E که آن هم از فناوریهای قدیمی و منسوخ بهره میبرد، برای انجام یک حمله نفوذی موفق بر فراز خاک عربستان سعودی به کار گرفته شده است. این عملیات تنها به این دلیل رسانهای شد که به درگیری میان جنگنده F-4 و دستکم یک فروند جنگنده F-16CJ نیروی هوایی آمریکا انجامید که در آن، جنگندههای F-16 در سرنگون کردن هواپیمای ایرانی ناکام ماندند. این گزارش احتمال آن را مطرح کرد که شاید حملات نفوذی جنگندههای F-4 در مقیاسی گستردهتر در حال انجام بوده باشد.
در جریان تنشهای اخیر با ایالات متحده و شرکای راهبردیاش در خاورمیانه، نیروی هوایی ایران ثابت کرد با وجود شدت بالای حملات علیه تأسیسات، قادر به حفظ هواگردهای خود است. موفقیتهای کسبشده با استفاده از جنگندههای قدیمی، این احتمال را تقویت کرد که تحویل جنگندههای «سوخو-۳۵» (Su-35) امکان انجام حملات بسیار سنگینتری را علیه اهداف متخاصم در بخشهای وسیعی از خاورمیانه فراهم خواهد ساخت. برد عملیاتی فوقالعاده زیاد سوخو-۳۵ – با شعاع عملیاتی نزدیک به ۲۰۰۰ کیلومتر – امکان اجرای حملات نفوذی به عمق حریم هوایی دشمن را مهیا میکند.
در عین حال، قابلیت عملیات از باندهای کوتاه یا موقت، آسیبپذیری این ناوگان را در برابر حملات به پایگاههای هوایی کاهش داده و از عملیاتهای پراکنده پشتیبانی میکند. گرچه سوخو-۳۵ از بسیاری جهات نسبت به جنگندههای پیشرفتهتر آمریکایی و چینی نظیر «اف-۳۵» (F-35) و «جی-۱۶» (J-16) در رده پایینتر قرار میگیرد، اما در مقایسه با هر جنگنده دیگری که پس از دوران جنگ سرد ساخته شده، در عملیاتهای پیچیده هوابههوا بیش از همه محک عملیاتی خورده و مستمرا، از جمله با بهکارگیری نسلهای جدید موشکهای هوابههوا، ارتقا یافته است.
