گلوگاه حیاتی عملیات‌های دوربرد
گلوگاه حیاتی عملیات‌های دوربرد

راویان| سرویس نظامی ؛ در آستانه بیست و نهمین روز از جنگ تحمیلی، گزارش‌ها حاکی است ۳ فروند هواپیمای سوخت رسان ایالات متحده آمریکا در حمله ۷ فروردین به پایگاه الخَرج منهدم شده است.

همچنین بنا بر داده های ماهواره ای ۵ فروند هواپیمای سوخت‌رسان دیگرنیز آسیب فراوان دیده و احتمالا غیر عملیاتی شده اند.

به گزارش راویان ، در همین فاصله گفته می‌شود یک فروند سوخت رسان در فرودگاه بن گوریون با هشدار فرود اضطراری نشسته است که به احتمال زیاد توسط حمله پدافندی مورد اصابت قرار گرفته است .

علاوه بر این ۵ فروند هواپیمای سوخت رسان در تاریخ ۲۳ اسفند در پایگاه شاهزاده سلطان عربستان بر روی زمین منهدم شدند .

همچنین بنا بر آنچه رسانه های بین المللی گفته اند در تاریخ ۲۱ اسفند نیز دو فروند هواپیمای سوخت رسان رژیم صهیونیستی در جریان حمله به ایران، هدف سامانه دفاعی موسوم به «موشک زمین به هوای P358» توسط مقاومت اسلامی عراق قرار گرفته‌اند.

بر اساس این گزارش‌ها، یکی ازهواپیماها سقوط کرده و شش نفر خدمه آن کشته شدند و هواپیمای دوم با آسیب زیاد مجبور به فرود اضطراری در خاک اسرائیل شد که این هواپیما سوخت رسان نیز از چرخه عملیاتی خارج شده است .

فاصله جغرافیایی  اسرائیل و جنگنده های مهاجم آمریکایی با بسیاری از اهداف بالقوه در عمق سرزمینی ایران بسیار زیاد است و این فاصله باعث می‌شود که اجرای مأموریت‌های رزمی بدون سوخت‌گیری هوایی بسیار دشوار شود.

بُرد عملیاتی جنگنده‌هایی مانند F-18،F‑۱۶، F‑۱۵ و حتی F‑۳۵ برای طی این مسافت، انجام عملیات رزمی و بازگشت ایمن در بسیاری از سناریوها کافی نیست. به همین دلیل، جنگنده های رژیم اسرائیل و ایالات متحده آمریکا در چنین مأموریت‌هایی از هواپیماهای سوخت‌رسان استفاده می‌کند تا در مسیر رفت یا بازگشت، سوخت مورد نیاز جنگنده‌ها را تأمین کنند.

در بسیاری از سناریوهای عملیاتی، این سوخت‌گیری‌ها در نقاطی انجام می‌شود که هم از نظر فاصله برای جنگنده‌ها مناسب باشد و هم تا حدی از درگیری مستقیم دور بماند.

دراین صورت ، برای اجرای مأموریت‌های دوربرد، نقاطی مانند آسمان شمال عراق، اقلیم کردستان عراق، بخش‌هایی از بیابان‌های غرب عراق و حتی نواحی نزدیک به مرزهای جنوبی ترکیه و آسمان کشور های حوزه خلیج فارس می‌توانند به عنوان کریدورهای احتمالی سوخت‌گیری در نظر گرفته شوند.

این مناطق از یک سو به مسیر پروازی جنگنده‌ها نزدیک هستند و از سوی دیگر فاصله‌ای نسبی با مراکز اصلی پدافندی و درگیری را دارند.

هواپیماهای سوخت‌رسان از نظر ابعاد، سطح مقطع راداری و ویژگی‌های پروازی شباهت زیادی به هواپیماهای ترابری بزرگ دارند و نسبت به جنگنده‌ها با سرعت کمتری پرواز می‌کنند و توان مانور محدودی دارند. آن‌ها برای انجام عملیات سوخت‌گیری باید سرعت و ارتفاع نسبتاً ثابتی حفظ کنند تا جنگنده‌ها بتوانند با دقت به بوم یا سامانه انتقال سوخت متصل شوند. اگر چنین هواپیماهایی آسیب ببینند یا مجبور شوند از منطقه عملیاتی دور شوند، جنگنده‌ها ممکن است با محدودیت سوخت روبه‌رو شده و توان ادامه مأموریت یا بازگشت ایمن آن‌ها غیر ممکن می شود.

جنگنده‌های نسل چهارم مانند F‑۱۵ و F‑۱۶ و F18 برای انجام مأموریت‌های دوربرد به دلیل بعد مسافت و سرعت، مصرف سوخت بالایی دارند, و عملیات سوخت‌گیری هوایی نیازمند کنترل دقیق دستی و تمرکز بالای خلبان است.

مأموریت‌های طولانی، ناوبری در مسافت‌های زیاد و مرحله حساس سوخت‌گیری می‌توانند فشار جسمی به دلیل حجم و بُعد عملیات، فشار ذهنی به دلیل درگیری با سامانه‌های پدافندی و خستگی خلبان به دلیل تحمل فشار پروازهای طولانی‌مدت را افزایش دهند و این موضوع ضریب خطا را افزایش می دهد.

هر چند رژیم اسرائیل جهت حمله به ایران از موشک‌های هوا به زمین که بردی از ۳۰ تا ۲۷۰ کیلومتر دارند و جنگنده آمریکایی از موشکهای با برد ۸ تا ۲۷۰ کیلومتر استفاده می کنند در عین حال در چنین عملیات‌هایی معمولاً از موشک‌های دورایستای هوا به زمین نیز استفاده می‌شود.

برای نمونه، موشک JASSM -158 بردی در حدود ۳۷۰ کیلومتر دارد و قیمت آن حدود ۱٫۲ تا ۱٫۵ میلیون دلار برآورد می‌شود و نسخه پیشرفته‌تر این موشک یعنی JASSM‑ER بردی در حدود ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر ایجاد می‌کند و قیمت آن به حدود ۱٫۶ تا ۲ میلیون دلار می‌رسد، که البته تعداد محدودی در سال تولید می شود.

با وجود این بردها، اگر اهداف در مرکز یا شرق و شمال شرقی ایران قرار داشته باشند، جنگنده‌ها همچنان باید تا فاصله نسبتاً نزدیکی به مرزهای ایران پیشروی کنند تا بتوانند این موشک‌ها را در برد مؤثر شلیک کنند.

در مجموع، ساختار عملیاتی حملات هوایی دوربرد نشان می‌دهد که هواپیماهای سوخت‌رسان نقش یک گلوگاه حیاتی را ایفا می‌کنند. هرگونه تهدید علیه این هواپیماها می‌تواند دامنه عملیاتی جنگنده‌ها را کاهش دهد و زمان حضور آن‌ها در منطقه مأموریت را محدود کند. به همین دلیل، امنیت و بقاپذیری هواپیماهای سوخت‌رسان را یکی از عوامل تعیین‌کننده در موفقیت یا ناکامی عملیات‌های هوایی دوربرد می‌دانند و این موضوع تأثیر مستقیمی بر عملیات هوایی رژیم اسرائیل و آمریکا بر علیه ایران خواهد داشت.

ادامه راهبرد حملات به سوخترسان ها می تواند در طول جنگ کنونی از بار و تعداد حملات به کشور بکاهد. از این رو تداوم حملات پهپادی و موشکی به پایگاه های آمریکا در عربستان و کشورهای حوزه خلیج فارس لازم و ضروری است.

  • نویسنده : راویان
  • منبع خبر : سرویس نظامی راویان