راویان| حیدر کاشف؛ افزایش بیش از دو برابری صادرات بوشهر به روسیه در پنج ماه نخست امسال، دریچهای نو به سوی بازاری بزرگ گشوده است.با این حال، تداوم این رشد و عبور از صادرات تکمحمولهای، نیازمند گذار از چالشهای زیرساختی است.
در حالی که صادرات میگو و محصولات کشاورزی بوشهر در کانون توجه است، ساختار تجارت استان همچنان بهشدت به انرژی وابسته است. موفقیت این مسیر تازه، نه در ارائه آمارهای رسمی، بلکه در ایجاد زنجیره حملونقل منظم و پایداری روابط تجاری نهفته است.
تغییر در ویترین صادراتی بوشهر
آمارهای گمرکی پنج ماهه نشان میدهد ۱۴ هزار تن کالا به ارزش بیش از ۲۲ میلیون دلار از بوشهر راهی روسیه شده است.رقمی که رشد ۱۰۵ درصدی ارزش و ۶۱ درصدی وزن را نسبت به مدت مشابه سال قبل ثبت کرده است. با این حال، باید توجه داشت که این رشد در مقیاس کلان صادرات بوشهر، همچنان ناچیز است.
در همین دوره زمانی مجموع صادرات استان به بیش از دو میلیارد دلار رسیده که ۸۷ درصد آن تنها از گمرک پارس جنوبی تأمین شده است. این شکاف آماری گویای آن است که صادرات به روسیه، اگرچه برای تولیدکنندگان محلی حیاتی است، اما هنوز ساختار نفتی و گازی اقتصاد بوشهر را دگرگون نکرده است.
میگو؛ آزمون دشوار صادرات مستقیم
صادرات میگو به روسیه که با رشد چشمگیر ۱۷۶ درصدی ارزش همراه بوده، به نمادی از تلاش برای متنوعسازی سبد صادراتی تبدیل شده است.
عقیل امینی، مدیرکل شیلات استان، در این باره اظهار داشت مذاکرات برای صادرات مستقیم و پایدار میگو با محوریت حل چالشهای بهداشتی و ثبت شرکتهای فرآوری دنبال میشود.
اما فاصله مزرعه تا سفرههای روسیه تنها با اراده سیاسی پر نمیشود. حفظ زنجیره سرد، بستهبندی استاندارد و زمانبندی دقیق حمل، زنجیرهای حساس را میطلبد که هر حلقه آن در صورت نبود زیرساختهای لجستیک مناسب، میتواند مزیت رقابتی محصول بوشهری را به ضد خود بدل کند.
چالشهای بانکی و لجستیک در بنبستِ بندر
مزیت جغرافیایی بوشهر در دسترسی دریایی، به تنهایی تضمینکننده موفقیت در بازار روسیه نیست.
خورشید گزدرازی، رئیس اتاق بازرگانی بوشهر، در این باره تصریح کرد مشکلاتی نظیر ناتوانی در تراکنشهای بانکی، دشواریهای صدور روادید تجاری و ضعف در ناوگان حملونقل دریایی، از موانع جدی پیش روی صادرکنندگان است.
وی پیشنهاد ایجاد کارگروه دائمی تجاری با یکی از استانهای روسیه را مطرح کرده است تا تعاملات از سطح دیدارهای دیپلماتیک به تفاهمهای عملیاتی تغییر فاز دهد.
در واقع، تجار بوشهری بیش از آنکه به بازاریابی نیاز داشته باشند، به مسیرهای لجستیکی ارزان و منظم نیاز دارند تا قیمت تمامشده کالا در مقصد، توان رقابت با رقبای دیگر را داشته باشد.
تکرارپذیری؛ حلقه مفقوده تجارت
ریشه ساختاری وابستگی تجارت بوشهر به انرژی، همچنان مانعی برای نقشآفرینی محصولات کشاورزی و آبزیان در تراز تجاری استان است. صادرات خرما، محصولات گلخانهای و میگو، زمانی میتواند به تغییری پایدار منجر شود که از یک اتفاق مقطعی به یک رویه جاری تبدیل گردد.
آنچه اکنون در نمایشگاهها و اتاقهای بازرگانی توافق میشود، در گام بعد با واقعیتِ هزینههای بندری، زمان انتقال و شبکه توزیع روسیه روبهرو خواهد شد.
اگر صادرات بوشهر به روسیه نتواند به یک تجارت تکرارشونده تبدیل شود، این گزارشات مالی،تنها عدد و رقمی در بایگانی گمرک باقی خواهند بود.
ابهامی جدی در حوزه تجارت بوشهر وجود دارد که با نظر داشت سهم ۸۷ درصدی گمرک پارس جنوبی، چه میزان از بودجه و امکانات زیرساختی استان واقعاً صرف تقویت زیرساختهای صادراتی محصولات کشاورزی و میگو میشود تا این بخش بتواند در بلندمدت روی پای خود بایستد؟
به سوی مشتریان دائمی
افزایش صادرات به روسیه، برای تولیدکنندگان محلی بوشهر فرصتی مغتنم است، اما نباید آن را با تغییر ساختار تجارت استان اشتباه گرفت. تداوم این مسیر بیش از آنکه به رشدِ آمارها در گزارشهای پنجماهه وابسته باشد، به توانایی استان در رفع موانع بانکی و ایجاد نظم در لجستیک دریایی بستگی دارد.
موفقیت حقیقی زمانی حاصل میشود که خریداران روسی به جای سفارشهای تکمحمولهای، مشتریان دائم کالاهای بوشهری شوند.
