به گزارش اقتصادنیوز به نقل از تسنیم، امیرسعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد، در جمع خبرنگاران مقابل شورای امنیت سازمان ملل متحد اظهار داشت: چنانچه ایالات متحده به نقض تعهدات خود ذیل یادداشت تفاهم ادامه دهد، ایران دیگر خود را ملزم به اجرای تعهداتش ذیل آن نخواهد دانست.
متن کامل سخنان ایروانی به شرح زیر است:
بسمالله الرحمن الرحیم
صبح امروز، شورای امنیت بنا به درخواست برخی اعضا، نشستی را ذیل موضوع موسوم به «عدم اشاعه» در دستور کار برگزار کرد. این نشست فاقد هرگونه مبنای حقوقی بود.
از روسیه و چین بهسبب موضع اصولی آنان در نشست امروز، در مخالفت با برگزاری این نشست فاقد مبنای حقوقی و رد ادعاهای مطرحشده از سوی فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده درخصوص تداوم اعتبار و قابلیت اجرای قطعنامه 2231 (2015) شورای امنیت، قدردانی میکنیم. همچنین از پاکستان و سومالی بهسبب رأی ممتنع آنان و خودداری از حمایت از برگزاری این نشست تشکر میکنیم.
قطعنامه 2231 در تاریخ 18 اکتبر 2025 منقضی شد. از آن تاریخ، این قطعنامه هرگونه اعتبار حقوقی و اثر اجرایی خود را از دست داد. تمامی تدابیر، مأموریتها، الزامات گزارشدهی و سازوکارهای ایجادشده به موجب آن قطعنامه خاتمه یافتند و دیگر هیچگونه اثر حقوقی ندارند.
بنابراین، هیچ مبنای حقوقیای برای ارائه گزارش از سوی دبیرکل، ارائه توضیحات به شورا از سوی دبیرخانه یا بررسی این موضوع در شورای امنیت ذیل موضوع «عدم اشاعه» در دستور کار وجود ندارد. گزارش دبیرکل و توضیحات ارائهشده امروز از سوی خانم دیکارلو، معاون دبیرکل، از حدود مأموریت دبیرخانه تجاوز کردهاند.
هرگونه تلاش برای ادامه اجرای قطعنامه 2231، خواه با ادعای استناد به یادداشت شماره 507، رویه تثبیتشده یا هر توجیه آیینکاری دیگری، از حیث حقوقی باطل و بیاعتبار است. چنین اقدامی سوءاستفادهای آشکار از رویهها و اختیارات شورای امنیت به شمار میرود.
موضع ایران درخصوص سازوکار موسوم به «بازگشت خودکار تحریمها» نیز همواره روشن و ثابت بوده است.این موضع بهطور رسمی به دبیرکل و رئیس شورای امنیت اعلام شده و مورد حمایت چین و روسیه نیز قرار گرفته است.
سه کشور اروپایی، یعنی فرانسه، آلمان و بریتانیا، هیچگونه سمت یا صلاحیت حقوقی برای توسل به سازوکار موسوم به «بازگشت خودکار تحریمها» نداشتند. آنان سالها از اجرای تعهدات خود ذیل برجام و قطعنامه 2231 خودداری کردند و سپس از حملات نظامی غیرقانونی علیه ایران، از جمله حملات به تأسیسات هستهای صلحآمیز ایران که تحت پادمان آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارند، حمایت کردند.
طرفی که تعهدات خود را بهطور اساسی نقض کرده است، نمیتواند به حقوق ناشی از همان سند حقوقی استناد کند. بر این اساس، سه کشور اروپایی هیچ مبنای حقوقی یا آیینکاری برای طرح هرگونه ادعا علیه ایران ذیل قطعنامه 2231 ندارند.
در سپتامبر 2025، هیچ اجماعی در شورای امنیت وجود نداشت و شورا ازاینرو قادر به اتخاذ هیچ تصمیمی نبود.ناتوانی شورا در اقدام، به ادعاهای سه کشور اروپایی اعتبار نمیبخشد. بر اساس حقوق بینالملل، یک فرایند غیرقانونی نمیتواند منشأ ایجاد حقوق یا تعهدات حقوقی باشد.
ایران قاطعانه اتهامات سیاسی مطرحشده امروز از سوی فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده درباره برنامه هستهای صلحآمیز خود را رد میکند. ادعاهای آنان تلاشی عامدانه برای تحریف قطعنامه 2231، وارونه جلوه دادن واقعیتها و سوءاستفاده از شورای امنیت در راستای مقاصد محدود سیاسی است.
ریشه اصلی وضعیت کنونی بهخوبی شناخته شده است. این وضعیت ناشی از خروج غیرقانونی ایالات متحده از برجام در سال 2018، تداوم قصور سه کشور اروپایی در اجرای تعهداتشان و حملات نظامی غیرقانونی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، از جمله حملات به تأسیسات هستهای تحت پادمان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ژوئن 2025 و بار دیگر در 28 فوریه 2026، است.
این حملات ناقض ماده 2 بند 4 منشور ملل متحد و اصل بنیادین منع توسل به زور بوده و نظام جهانی عدم اشاعه را بهشدت تضعیف کردهاند. رئیسجمهور ایالات متحده علناً به مسئولیت خود در قبال این اقدامات تجاوزکارانه اذعان کرد و حتی به آن مباهات ورزید. سه کشور اروپایی نیز آشکارا از این اقدامات حمایت کردند و ازاینرو، هنگام طرح اتهام علیه ایران، فاقد هرگونه اعتبار و وجاهت هستند.
ایران از سال 1970 تاکنون، دولتی مسئول و عضو معاهده عدم اشاعه سلاحهای هستهای بوده است. ایران همواره سلاحهای کشتار جمعی را مردود دانسته است.برنامه هستهای ایران هرگز بهسوی مقاصد نظامی منحرف نشده و در چارچوب گستردهترین نظام راستیآزمایی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، منحصراً صلحآمیز باقی مانده است.
با اینحال، برخی اعضای شورا، بهویژه فرانسه، بهجای محکوم کردن ایالات متحده و رژیم اسرائیل و پاسخگو ساختن آنان بهسبب حملات غیرقانونی به تأسیسات هستهای ایران که تحت پادمان آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارند، کوشیدهاند مسئولیت را متوجه قربانی سازند.
همچنین اتهامات بیاساس مطرحشده امروز از سوی نمایندگان فرانسه، بریتانیا و بحرین درباره وضعیت منطقه را رد میکنم. آنان بهجای محکوم کردن تجاوز غیرقانونی علیه ایران، سکوت اختیار کردند. بهجای دفاع از منشور ملل متحد، مسئولیت را متوجه قربانی ساختند. معیارهای دوگانه آنان، هرگونه صلاحیت اخلاقی یا حقوقی برای موعظه دیگران را از ایشان سلب کرده است.
قصور شورای امنیت در ایفای مسئولیتهای خود، مصونیت از مجازات را تقویت کرده و زمینه ارتکاب نقضهای بیشتر حقوق بینالملل را فراهم آورده است.ایالات متحده و رژیم اسرائیل مسئولیت کامل تمامی پیامدهای این اقدامات غیرقانونی را بر عهده دارند و باید بهطور کامل پاسخگو شناخته شوند. ایالات متحده بار دیگر با آغاز و تداوم حملات نظامی گسترده علیه حاکمیت و تمامیت ارضی ایران، از جمله حملات روزهای 7 و 8ژوئیه به تأسیسات واقع در شهرهای جنوبی ایران و چند جزیره ایرانی در خلیج فارس، تعهدات خود را نقض کرده است.
این حملات مجدد، نقض آشکار دیگری از ماده 2 بند 4منشور و نقض اساسی بند 1 یادداشت تفاهم اسلامآباد محسوب میشوند؛ یادداشت تفاهمی که به موجب آن، ایالات متحده صراحتاً متعهد شد تمامی اقدامات نظامی علیه ایران را متوقف کرده و از تهدید یا توسل به زور خودداری کند. ایالات متحده مسئولیت کامل بینالمللی تمامی پیامدهای حقوقی و سیاسی ناشی از اقدامات غیرقانونی خود را بر عهده دارد. بر اساس یادداشت تفاهم اسلامآباد، مسئولیت کشتیرانی در تنگه هرمز، از جمله بازگشایی آن و انجام تمامی عملیات ضروری مینروبی، منحصراً بر عهده ایران است.
هرگونه تلاش بازیگران خارجی برای مداخله یا ایجاد ترتیبات موازی، ناقض یادداشت تفاهم خواهد بود، اجرای آن را تضعیف خواهد کرد، بازگشت کشتیرانی تجاری به وضعیت عادی را به تأخیر خواهد انداخت، ایمنی دریانوردی را به مخاطره خواهد افکند و تنشهای منطقهای را افزایش خواهد داد.
با توجه به نقضهای مستمر و جاری تعهدات بینالمللی از سوی ایالات متحده، ایران مسئولیتهای دبیرکل و شورای امنیت را به موجب منشور ملل متحد در زمینه حفظ صلح و امنیت بینالمللی یادآور میشود. این مسئولیتها بهویژه در موارد تجاوز، نقض صلح و تهدید علیه صلح و امنیت بینالمللی از اهمیتی مضاعف برخوردارند.
آنان باید تدابیری مؤثر و قاطع برای توقف اقدامات تجاوزکارانه و غیرقانونی ایالات متحده اتخاذ کنند. آنان باید از هرگونه تشدید بیشتر تنش جلوگیری کنند. همچنین باید تضمین کنند که ایالات متحده بهطور کامل به تعهدات خود عمل کرده و بهسبب تجاوز، نقضهای جدی حقوق بینالملل و جنایات ناشی از این اقدامات، پاسخگو شناخته شود.
ایران همچنان به اجرای کامل و با حسن نیت یادداشت تفاهم متعهد است، مشروط بر آنکه ایالات متحده نیز تعهدات خود را بهطور کامل و صادقانه اجرا کند.
با اینحال، چنانچه ایالات متحده به نقض تعهدات خود ذیل یادداشت تفاهم ادامه دهد، ایران دیگر خود را ملزم به اجرای تعهداتش ذیل آن نخواهد دانست.
