راویان| استان بوشهر؛ برداشت رطب کبکاب در دشتستان امسال با تأخیر و افت شدید قیمت مواجه شد. محمد اسماعیلی، کارشناس بازرگانی و نخلدار باسابقه منطقه، از ریزش قیمت محصول از ۳۰۰ هزار تومان به ۱۳۰ هزار تومان در کمتر از دو ماه خبر میدهد.
آمارهای رسمی از افت بازار قطب تولید خرمای کشور سخن میگویند. واقعیت میدانی حکایت از نخلهایی دارد که زیر بار هزینههای سنگین برداشت و بستهبندی خم شدهاند. شکاف عمیقی میان تولید انبوه و تقاضای تحلیلرفته خانوارها شکل گرفته است.
ریزش قیمت در ده روز
برداشت رطب کبکاب بهطور معمول از اوایل مردادماه در مناطق کوهپایهای مانند دالکی و آبشیرین آغاز میشود. این مناطق از آب چشمههای شیرین بهرهمند هستند. اسماعیلی میگوید امسال به دلیل وضعیت جوی، برداشت با حدود ده روز تأخیر کلید خورد. نوبرانههای بازار با قیمت هر کیلو ۳۰۰ هزار تومان وارد شد.
افزایش ناگهانی عرضه باعث ریزش قیمت شد. این رقم در یک دوره دهروزه به حدود ۲۰۰ هزار تومان رسید. نرخ محصول تا اوایل شهریور روی ۱۵۰ هزار تومان تثبیت شد. رطب باقیمانده در بازار نیز اکنون با کیفیت پایینتر و قیمت ۱۳۰ هزار تومان عرضه میشود.
فشار هزینه بر تولیدکننده
کاهش تقاضا در بازار تنها به نوسانات قیمت بازنمیگردد. اسماعیلی معتقد است مسئله اصلی، کاهش قدرت خرید مردم است. درآمدها ثابت مانده و قیمت کالاهای اساسی افزایش یافته است. اولویت سبد خانوار تغییر کرده است.
هزینههای تولید شامل دستمزد برداشت، بستهبندی و کرایه حمل تا مراکز فروش بهشدت افزایش داشته است. این موضوع قیمت تمامشده برای مصرفکننده را بالا نگه داشته است. تولیدکننده زیر فشار هزینههاست. مصرفکننده نیز فقیرتر شده و تقاضا را کاهش داده است.
هجوم مضافتی کرمان به بازار
رطب مضافتی کرمان در شهرهای بزرگ به رقیب جدی تبدیل شده است. وی در پاسخ به این پرسش که این رقابت نابرابر از کجا ناشی میشود، توضیح داد سال گذشته صادرات رطب مضافتی کرمان با مشکل مواجه شد.
حجم زیادی از این محصول در بازار داخل سرازیر شد. این عرضه انبوه با قیمت پایین، سهم بازار رطب دشتستان را در شهرهای هدف بهویژه تهران تسخیر کرد.
فقدان بالابر و سردخانه
تمرکز اصلی برداشت رطب در دالکی، حومه برازجان و وحدتیه است. نخیلات آبپخش به دلیل رطوبت بالا و صرفه اقتصادی بیشتر در تولید خرما، تمایل چندانی به برداشت رطب ندارند. مشکل بزرگ نخلداران نبود ابزار مکانیزه بهویژه بالابر نخل است.
کمبود سردخانههایی که بتوانند دمای زیر ۲۵ درجه را حفظ کنند، چالش اساسی دیگری است. گرمای شدید هوا و هزینههای بالای انرژی باعث شده صاحبان سردخانهها رغبتی به نگهداری رطب نداشته باشند.
بسته شدن دروازههای صادراتی
بازارهای صادراتی در سه سال اخیر یکی پس از دیگری از دست رفتهاند. کشور عراق که پیشتر یکی از بازارهای اصلی بود، اکنون از ورود رطب ایرانی جلوگیری میکند. نبود ماشینآلات ترابری مناسب تا بازارهای هدف و شرایط پیچیده منطقهای به این رکود دامن زده است.
اسماعیلی راهکار خروج از این وضعیت را تدوین برنامهای دقیق برای تغییر الگوی عرضه میداند. تولید خرمای کبکاب در حال حاضر بیش از نیاز داخل است. اگر بتوانیم حداقل بخشی از این الگو را تغییر دهیم، شاید بتوان از عمق فاجعه کاست.
