به گزارش اقتصادنیوز به نقل از عصر ایران، آمریکا و عربستان سعودی توافق هسته ای امضا کردند که به این کشور اجازه غنی سازی می دهد.
این در حالی است که آمریکا کاملا با غنی سازی در ایران مخالف است و این موضوع یکی از دلایل بروز دو جنگ علیه ایران بود.
ایالات متحده و عربستان سعودی توافق تاریخی امضا کردهاند که بنا به گزارشها به این پادشاهی خلیج فارس اجازه میدهد تا برنامه هستهای غیرنظامی را توسعه دهد.
به گفته خبرنگار سی ان ان، این توافق، 30 ساله است و راه را برای ایجاد یک برنامه هسته ای غیرنظامی در عربستان سعودی با مشارکت شرکت های آمریکایی باز می کند.
وزارت انرژی ایالات متحده این توافق را به عنوان «توافقنامه همکاری هستهای صلحآمیز» توصیف کرد که «فرصتهای گستردهای را برای شرکتهای آمریکایی برای مشارکت در برنامه انرژی هستهای عربستان سعودی فراهم میکند.»
متن این توافق منتشر نشده اما رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند این توافق میتواند به عربستان سعودی اجازه دهد در آینده اورانیوم را غنیسازی کند. این اورانیوم میتواند به عنوان سوخت نیروگاهها و همچنین در تولید سلاحهای هستهای استفاده شود.
کارشناسان میگویند این اتفاق، سابقهای برای ایالات متحده ایجاد میکند و میتواند خطر گسترش سلاحهای هستهای در آینده را در منطقهای که از قبل بیثبات است، ایجاد کند.
وزارت انرژی ایالات متحده همچنین به امضای «توافقنامه پادمانهای دوجانبه» در کنار توافقنامه همکاری اشاره کرد.
این وزارتخانه در بیانیهای اعلام کرد: «این دو توافقنامه در مجموع، چارچوب قانونی برای یک همکاری چند میلیارد دلاری و چند دههای را ایجاد میکند که چندین هدف اقتصادی و استراتژیک اولویتدار، از جمله عدم اشاعه هستهای را پیش میبرد.»
دولت عربستان سعودی همچنین بیانیهای صادر کرد و گفت این توافقنامه «نشاندهنده گسترش همکاریهای موجود بین دو کشور در بخش انرژی است». این توافقنامه پس از سفر ولیعهد عربستان سعودی به واشنگتن در نوامبر گذشته امضا می شود.
کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، در بیانیهای گفت: «مطمئن باشید این توافقنامهها به بالاترین استانداردهای ایمنی هستهای و عدم اشاعه پایبند هستند و به بهترین فناوریها و کارشناسان هستهای جهان متکی هستند که کارشان همین جا در ایالات متحده طراحی شده است.»
وزارت انرژی آمریکا اعلام کرد این توافق «امنیت ایالات متحده و منطقه» را تقویت میکند، به «استانداردهای بالای ایمنی، امنیت و عدم اشاعه هستهای» پایبند است و مزیت رقابتی ایالات متحده را در فناوری هستهای غیرنظامی افزایش میدهد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، انتقاد کسانی را که نگران هستند عربستان سعودی در آینده سلاح هسته ای تولید کند را رد کرد.
روبیو در جریان سفر به فیلیپین به خبرنگاران گفت: «ایالات متحده با هیچ کشوری در جهان که خطر اشاعه هستهای را ایجاد کند، وارد توافق نخواهد شد.»
این اعلامیه در بحبوحه تشدید تنشها بین ایالات متحده و ایران منتشر میشود. عربستان سعودی، متحد قدیمی ایالات متحده، میزبان چندین پایگاه آمریکایی است که هدف حملات ایران قرار گرفتهاند. این توافق همچنین دو روز پس از آن صورت میگیرد که شورشیان حوثی در یمن، که متحد ایران هستند، «محاصره دریایی» این پادشاهی را اعلام کردند.
جزئیات دقیق توافق هستهای فاش نشده است، اما گزارشهای رسانهای قبلی نشان میداد که ممکن است به عربستان سعودی، پس از یک مطالعه مشترک با ایالات متحده، اجازه داده شود به جای تکیه بر سوخت وارداتی، اورانیوم را در خاک خود برای تولید سوخت در یک مرکز غنیسازی ساخته شده توسط ایالات متحده، غنیسازی کند.
این میتواند میلیاردها دلار برای ایالات متحده ارزش داشته باشد، زیرا شرکتهای این کشور میتوانند در ساخت تأسیساتی برای تولید اورانیوم غنیشده مشارکت کنند که میتواند به عنوان سوخت نیروگاهها و همچنین در ساخت سلاحهای هستهای استفاده شود.
اگر این توافق شامل بندی باشد که غنیسازی را مجاز میداند، با توافق سال ۲۰۰۹ ایالات متحده با امارات (همسایه عربستان سعودی) امضا کرد متفاوت خواهد بود. آن توافق، امارات را از تولید سوخت هستهای منع و و آن را ملزم به پذیرش طیف وسیعی از محدودیتهای دیگر میکند.
به همین دلیل، انتظار میرود این توافق نگرانیهایی را در میان طرفداران منع گسترش سلاحهای هستهای که هدف اصلی آنها جلوگیری از افزایش تعداد سلاحهای هستهای در جهان است، ایجاد کند.
قانونگذاران دموکرات از این توافق انتقاد کردند و خواستار آن شدند که این توافق مشمول همان پادمانهای اعمال شده در توافق ایالات متحده با امارات متحده عربی باشد.
برد شرمن، نماینده دموکرات، گفت که ایالات متحده نباید این توافق را تأیید کند مگر اینکه شامل "همان شرایط سختگیرانه و استاندارد" توافق با امارات متحده عربی باشد.
شرمن در ایکس افزود: "رئیسجمهوری که برای جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای در خاورمیانه جنگ به راه انداخته است، نباید این گسترش را صرفاً به این دلیل که شرکتهای آمریکایی سود میبرند، تسهیل کند."
جان گارامندی، نماینده دموکرات، این توافق را "سیاست بسیار بدی" توصیف کرد و گفت که اورانیوم غنیشده میتواند برای ساخت سلاح هستهای استفاده شود.
در مقابل، مارلین استاتزمن، نماینده جمهوریخواه، گفت که "نگرانیهای اصولی" در مورد این توافق ندارد، اما میخواهد اطلاعات بیشتری در مورد آن ببیند.
از سوی دیگر، نیر برکات، وزیر اقتصاد اسرائیل، گفت اسرائیل میتواند با عربستان سعودی که انرژی هستهای دارد، در صورتی که برای اهداف صلحآمیز باشد، کنار بیاید.
برکات به رادیو نظامی اسرائیل گفت: «اگر آنها این انرژی را برای اهداف صلحآمیز میخواهند، ما میتوانیم با آن کنار بیاییم. آمریکاییها نمیخواهند اسرائیل را به خطر بیندازند و نتانیاهو و ترامپ میدانند که چگونه بدون ریسک کردن پیش بروند.»
آمیخای الیاهو، وزیر میراث اسرائیل، گفت که اسرائیل «هر کاری از دستش بربیاید» انجام خواهد داد تا اطمینان حاصل شود که هیچ کشوری در خاورمیانه سلاح هستهای تولید نمیکند. عربستان سعودی «امروز در مسیر درست حرکت میکند، اما این میتواند در آینده تغییر کند.»
"آویگدور لیبرمن" وزیر دفاع و امور خارجه سابق اسرائیل، از دولت تل آویو خواست برای متوقف کردن این توافق اقدامی انجام دهد و استدلال کرد برنامه هستهای غیرنظامی عربستان در نهایت منجر به دستیابی به سلاحهای هستهای و ایجاد «مسابقه تسلیحاتی دیوانهوار در سراسر خاورمیانه» خواهد شد.
به طور گسترده اعتقاد بر این است که اسرائیل سلاح هستهای دارد، اما این موضوع را نه تأیید و نه تکذیب میکند.
باب مکنالی، رئیس گروه انرژی راپیدان و عضو سابق شورای امنیت ملی در دوران دولت جورج دبلیو بوش، گفت که همکاری یک کشور بزرگ مانند عربستان سعودی با ایالات متحده برای توسعه بخش هستهای خود «یک پیروزی پایدار» است.
مکنالی در پاسخ به سوالی در مورد خطرات امنیتی بالقوه، به بیبیسی گفت: «فکر نمیکنم این خطرات قابل توجه باشند.» او افزود ایالات متحده سابقه خوبی در کمک به کشورها برای توسعه مسئولانه بخشهای هستهای خود دارد.
او گفت بیشتر نگران احتمال دستیابی «رژیمی مانند تهران» به سلاحهای هستهای است تا عربستان سعودی یا امارات متحده عربی که آنها را «متحدان مسئول و دوست» توصیف کرد.
ویلیام پتی، سفیر سابق بریتانیا در عربستان سعودی گفت که این کشور «نیاز واقعی» به انرژی هستهای غیرنظامی دارد زیرا از مقادیر زیادی نفت و گاز برای تولید برق استفاده میکند و به دنبال کاهش وابستگی خود به آنهاست.
پتی افزود که معتقد است عربستان سعودی علاقهای به دستیابی به سلاحهای هستهای ندارد مگر اینکه ایران این کار را انجام دهد، وی گفت ریاض قبلاً اعلام کرده است که اگر تهران به سلاح هستهای دست یابد، همین کار را خواهد کرد.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، گفته است که اگر ایران به سلاح هستهای دست یابد، او نیز به دنبال آن خواهد بود.
مذاکرات همکاری هستهای غیرنظامی بین واشنگتن و ریاض به سال ۲۰۰۸ برمیگردد، زمانی که دو کشور در دوران ریاست جمهوری جورج دبلیو بوش یک یادداشت تفاهم غیر الزامآور امضا کردند.
