به گزارش اقتصادنیوز به نقل از خبرآنلاین، بر اساس گزارش شبکه خبری سیانان، دولت ترامپ به طور توافقی و اولیه موافقت کرده است تا به عربستان سعودی اجازه دهد بدون اجرای پارهای از پادمانهای بینالمللی مربوط به پیشگیری از تسلیحات اتمی، اقدام به غنیسازی اورانیوم کند.
پیشنویس این توافقنامه هستهای که چارچوب حمایت آمریکا از برنامه هستهای غیرنظامی ریاض را مشخص میکند، با وجود پایان مذاکرات در اکتبر ۲۰۲۵، همچنان در انتظار امضای نهایی دونالد ترامپ است.
سیانان مینویسد منابع آگاه معتقدند جنگ جاری با ایران (که به گفته ترامپ بخشی از دلیل آغاز آن، جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای بوده) روند امضای این توافق را به تأخیر انداخته است؛ از سوی دیگر، کاخ سفید احتمالاً نگران مخالفت شدید و فراجناحی کنگره و تصویب قطعنامهای برای مسدود کردن این قرارداد بیسابقه است. به گفته کارشناسان، اعطای حق غنیسازی اورانیوم و بازفراوری پلوتونیوم به ریاض بدون نظارتهای سختگیرانه، میتواند مسیر دستیابی به سلاح هستهای را برای عربستان هموار کند؛ بهویژه که محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، پیش از این صراحتاً تهدید کرده بود در صورت دستیابی ایران به بمب اتم، کشورش نیز اقدام به ساخت سلاح هستهای خواهد کرد.
در ادامه گزارش سیانان اشاره شده است که بر خلاف رویههای معمول، این توافقنامه عربستان را ملزم به پذیرش «پروتکل الحاقی» آژانس بینالمللی انرژی اتمی نمیکند و پادمانهای نظارتی آن به جای آژانس، صرفاً به صورت دوجانبه میان واشنگتن و ریاض خواهد بود. این رویکرد دقیقاً نقطه مقابل توافق سال ۲۰۰۹ آمریکا با امارات متحده عربی است که در آن امارات از غنیسازی چشمپوشی کرد و بالاترین سطح نظارت آژانس را پذیرفت؛ توافقی که کارشناسان به آن «استاندارد طلایی» میگویند. کارشناسان منع اشاعه به سیانان هشدار دادهاند که نبود پروتکل الحاقی، دسترسی آژانس برای بازرسی از سایتهای مشکوک و اعلامنشده را به شدت محدود میکند و حتی خطر ملیسازی این تاسیسات توسط سعودیها یا انتقال پنهانی دانش فنی به سایتهای مخفی (مشابه الگوی تاریخی پاکستان) را به همراه دارد.
در پایان، سیانان به استدلال موافقان این طرح نیز میپردازد؛ افرادی مانند دن جوینر، مشاور مقررات هستهای، معتقدند منافع همکاری هستهای صلحآمیز با ریاض بر خطرات آن میچربد، چرا که این قرارداد بازار تجاری بسیار سودآوری را برای صنعت هستهای آمریکا ایجاد میکند که با اهداف انرژی دولت ترامپ همسو است. علاوه بر این، مدافعان طرح هشدار میدهند که اگر آمریکا این شرایط را نپذیرد، عربستان به سراغ روسیه یا چین خواهد رفت تا بدون پادمانهای موثر، به فناوریهای مورد نظر خود دست یابد؛ هرچند منتقدان تاکید دارند بدعتگذاری آمریکا در دور زدن استانداردهای بینالمللی آژانس، دست چین و روسیه را هم برای معاملات مشابه و خطرناک با دیگر کشورها باز خواهد کرد.
