نیویورکتایمز در گزارشی نحوه تغییر تاکتیکهای ایران برای نفوذ به پدافند آمریکا در اردن و سرنگونی جنگنده F-۱۵E را تشریح کرد.
به گزارش راویان به نقل از همشهری آنلاین روزنامه نیویورکتایمز آمریکا در گزارشی به بررسی تغییر تاکتیکهای نظامی ایران در جریان جنگ پرداخته و نوشته است حملات اخیر ایران که به کشتهشدن سه سرباز آمریکایی در اردن انجامید، نشان میدهد تواناییهای جنگی ایران با سرعت زیادی تکامل یافته است؛ آن هم در شرایطی که ذخایر موشکهای رهگیر پنتاگون رو به کاهش است. ایران با موجهای شلیک موشک و پهپاد، پدافند آمریکا را فرسوده کرد.
به نوشته این روزنامه، ایران طی پنج روز شدید و پرتنش در ماه گذشته، موجهایی از پهپادها و موشکها را به سوی نیروهای آمریکایی در سه پایگاه در اردن شلیک کرد و امیدوار بود بتواند از پدافند هوایی قدرتمند آمریکا عبور کند.
ایران با استفاده از موشکهای پیشرفتهای که میتوانند ناگهان مسیر خود را تغییر دهند، سامانههای دفاعی پایگاهها را زیر حملات سنگین قرار داد و آمریکاییها را وادار کرد ذخایر کمیاب موشکهای رهگیر پاتریوت خود را مصرف کنند و در نهایت در روز پنجم، ایرانیها توانستند از این سد دفاعی عبور کنند.
یک موشک در ۱۷ ژوئیه به واحدهای مسکونی پیشساخته در یکی از پایگاهها اصابت کرد و سه سرباز آمریکایی را کشت و بیش از ۱۰۰ نفر را زخمی کرد.
مقامهای پنتاگون بعدها تأیید کردند که در حملات آن هفته در اردن، دهها نیروی نظامی دیگر نیز زخمی شدند و چند فروند هواپیما هم آسیب دیدند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در پاسخ به پرسشی درباره این حمله مرگبار مدعی شد: «ما تقریباً همه موشکها را سرنگون کردیم. یکی از آنها از سد دفاعی عبور کرد.»
نیویورکتایمز نوشت: این حملات نشاندهنده همزمانی دو روند مهم و مرگبار است.
نخست اینکه ایران در طول جنگ به رقیبی ماهرتر تبدیل شده و یاد گرفته است چگونه از پدافند هوایی آمریکا عبور کند؛ آن هم در شرایطی که میدان نبرد را به بخش عمده خاورمیانه گسترش داده و متحدانی مانند حوثیها (انصار الله) در یمن و شبهنظامیان در عراق را نیز وارد جنگ کرده است.
دوم اینکه ذخایر موشکهای رهگیر پنتاگون بهسرعت کاهش یافته و این تسلیحات با گذشت هر روز از این درگیریهای مقطعی، ارزش و اهمیت بیشتری پیدا کردهاند.
این دو روند نکتهای را که در ماههای پس از آغاز جنگ بهتدریج آشکار شده، برجسته میکنند: حتی یک ابرقدرت جهانی با حضور نظامی گسترده و قدرتمند نیز می تواند با رقیبی ضعیفتر مهار شود؛ رقیبی که حاضر است برای یافتن هرگونه مزیت، به جنگ نامتقارن روی آورد.
در ادامه گزارش نیویورکتایمز آمده است که بر اساس گفته دو فرد مطلع از سطح ذخایر تسلیحاتی آمریکا که به شرط ناشناس ماندن درباره جزئیات حساس نظامی صحبت کردند، پنتاگون در جریان این جنگ بیش از ۱٬۵۰۰ موشک رهگیر پاتریوت مصرف کرده و اکنون کمتر از ۱٬۷۰۰ موشک رهگیر در اختیار دارد.
آمریکا در تمام سال ۲۰۲۵ حدود ۶۰۰ موشک رهگیر تولید کرده است.
این کاهش سریع ذخایر در شرایطی رخ میدهد که نیروهای ایرانی در حال مطالعه یک جنگ دیگر هستند.
به نوشته نیویورکتایمز، روسیه در اوکراین از ترکیب موشکهای بالستیک و کروز برای منحرف کردن توجه پدافند هوایی اوکراین استفاده و سپس پهپادها را وارد میکند.
«سث جی. جونز» رئیس بخش دفاع و امنیت در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، گفت: «وقتی طیفی از موشکها و پهپادها وارد میشوند، ایرانیها کار را برای پدافند هوایی دشوارتر میکنند.»
او افزود: «آنها عملاً از تاکتیک روسیه استفاده کردهاند تا حفاظت از نقاط مختلف در سراسر منطقه خلیج فارس دشوارتر شود.»
بر اساس گفته دو مقام آمریکایی، نیروهای آمریکا در خاورمیانه تنها در یک روز از آن هفته مرگبار در ماه گذشته، حدود ۵۰ موشک رهگیر پاتریوت شلیک کردند؛ موشکهایی که قیمت هر یک حدود ۴ میلیون دلار است.
نیویورکتایمز در ادامه گزارش خود نوشته است پنتاگون در ماههای پس از پایان بمبارانهای اصلی در اوایل آوریل، همچنان با تهدیدی قدرتمند روبرو بوده است؛ تهدیدی که تلاش کرده آن را کماهمیت جلوه دهد.
پیت هگست، وزیر جنک آمریکا، در ۸ آوریل به خبرنگاران گفت برنامه موشکی ایران «عملاً نابود شده» و پرتابگرها و موشکهای این کشور «تخلیه شده، بهشدت منهدم شده و تقریباً کاملاً ناکارآمد» هستند.
بخش عمده موشکها و پرتابگرهای ایران در تأسیسات عظیم زیرزمینی نگهداری میشدند؛ تأسیساتی که نیروهای آمریکا و اسرائیل در پنج هفته نخست جنگ بهشدت بمباران کردند. اما ایران بسیاری از این سایتها را از زیر آوار خارج کرد و شلیک موشکها را از سر گرفت؛ اقدامی که باعث شد کشتیرانی در تنگه هرمز تقریباً به حالت توقف درآید و نیروهای آمریکایی در منطقه بار دیگر تهدید شوند.
«ولی نصر» استاد مدرسه مطالعات پیشرفته بینالمللی دانشگاه جانز هاپکینز، گفت: دونالد ترامپ و مشاوران امنیت ملی او تصور میکردند جنگ کوتاه خواهد بود و ذخایر موشکهای رهگیر پاتریوت پنتاگون را به خطر نخواهد انداخت.
اما به گفته نصر و دیگر کارشناسان مسائل ایران، تهران از زمان آغاز درگیری، بیش از پنج ماه پیش، منتظر چنین لحظهای بوده است.
رهبران ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه در ژوئن ۲۰۲۵ دیده بودند که نیروهای اسرائیلی و آمریکایی برای سرنگون کردن موجهای پهپادی و موشکی ایران، با چه سرعتی ذخایر موشکهای رهگیر بالستیک خود را مصرف کردند.
مرگبارترین حملات ایران علیه نیروهای آمریکایی در اردن، پایگاه هوایی موفق السلطی در اَزرقِ را هدف قرار داد؛ تأسیسات نظامی اردنی که نیروی هوایی آمریکا بهطور فزایندهای از آن بهعنوان یک مرکز اصلی برای دهها فروند هواپیما و چند هزار نیروی نظامی استفاده کرده است.
بسیاری از نیروهای آمریکایی که پیشتر در کویت، بحرین، قطر و امارات متحده عربی مستقر بودند، پیش از جنگ و در جریان آن به پایگاههایی مانند موفق السلطی در اردن منتقل شدند؛ پایگاههایی که فاصله بیشتری از ایران داشتند و از نظر حملات پهپادی و موشکهای بالستیک امنتر ارزیابی میشدند.
یک مقام ارشد نظامی آمریکا گفت در روزهای پس از حمله ۱۷ ژوئیه، فرماندهان نظامی آمریکا پدافند هوایی در اردن و دیگر نقاط منطقه را تقویت کردند. این مقام که به شرط ناشناس ماندن درباره مسائل عملیاتی صحبت کرد، از ارائه جزئیات بیشتر خودداری کرد.
متخصصان نظامی آمریکا که حملات پهپادی و موشکی در اوکراین را نیز مطالعه کردهاند، ماههاست با فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا همکاری میکنند و درسهای بهدستآمده از آن کارزار را با نیروهای نظامی در میان میگذارند.
دو نفر از سه سربازی که در اردن کشته شدند، به واحدهای پدافند هوایی مستقر در آلمان تعلق داشتند که بخشی از این تلاشها بودند.
این واقعیت جدید پیامدهای ژئوپلیتیکی نیز به همراه دارد. مقامهای آمریکایی گفتند در اواخر ژوئیه، ترامپ از هگست درباره کاهش ذخایر تسلیحات آمریکا پرسید؛ موضوعی که پیشتر روزنامه واشنگتنپست نیز درباره آن گزارش داده بود.
با این حال، پنتاگون در موضعگیری عمومی خود همچنان تأکید کرده است که با کمبود مهمات مواجه نیست.
«شان پارنل» سخنگوی ارشد پنتاگون، در بیانیهای مدعی شد: «ادعاها درباره کمبود مهمات آمریکا نادرست است. وقتی رسانههای جعلی بهطور غیرمسئولانه این دروغها را بزرگنمایی میکنند، پیامد واقعی آن در دنیای واقعی روشن است: دشمنان ما برای تحریک یا حمله به نیروهای آمریکایی جسورتر میشوند.»
دو هفته پیش، ترامپ حملات بمباران علیه ایران را متوقف کرد و گفت رهبران عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر از او خواستهاند برای پایان دادن به جنگ، مذاکرات دیپلماتیک را دنبال کند.
بر اساس گفته یک مقام سعودی که به شرط ناشناس ماندن درباره مذاکرات محرمانه صحبت کرد، محمد بن سلمان، حاکم بالفعل عربستان سعودی، در تماس تلفنی به ترامپ گفت حملات هوایی گسترده احتمالاً ایران را وادار میکند در واکنش، تأسیسات انرژی و دیگر زیرساختها را در عربستان سعودی و کشورهای همسایه هدف قرار دهد.
به گفته این مقام سعودی، با توجه به کاهش ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا و اثبات توانایی ایران برای عبور از این پدافند، خطر وارد شدن خسارت جدی کاملاً واقعی بود. این مقام گفت محمد بن سلمان از ترامپ خواست تنشزدایی کند.
نیویورکتایمز در ادامه نوشت: حمله به اردن نخستین بار نبود که ایران در این جنگ مهارتها و تاکتیکهای خود را با شرایط جدید تطبیق میداد.
در ماه آوریل، ایران یک جنگنده آمریکایی F-۱۵E را بر فراز جنوب ایران با یک موشک زمینبههوای دوشپرتاب سرنگون کرد.
خلبان و افسر تسلیحات هر دو از هواپیما خارج شدند. خلبان بهسرعت نجات یافت، اما افسر تسلیحات تقریباً دو روز مفقود بود و از نیروهای امنیتی ایران مخفی شده بود تا اینکه نیروهای عملیات ویژه آمریکا در عملیاتی جسورانه او را نجات دادند.
در این مورد، یک مقام ارشد نظامی آمریکا گفت ایران از جنگ اوکراین درس گرفته و یک دسته پهپاد را در منطقهای مستقر کرده بود که جنگندههای آمریکایی به آن نفوذ کرده بودند.
در مصاحبههایی با مقامهای پنتاگون، خدمه هواپیما گفتند سامانههای اقدامات متقابل دفاعی F-۱۵E تنها نیم ثانیه پیش از آنکه ایران با یک موشک دوشپرتاب به این جنگنده پیشرفته ۶۰ میلیون دلاری اصابت کند، هشدار داده بودند.
مقامهای نظامی آمریکا به این نتیجه رسیدند که پهپادها سه اطلاعات حیاتی را در اختیار فرماندهان ایرانی قرار داده بودند که به آنها برای هدف قرار دادن F-۱۵E کمک کرده بود: موقعیت مکانی جنگنده با استفاده از جیپیاس، سرعت و جهت حرکت جنگنده.
به نوشته نیویورکتایمز ترامپ مدت کوتاهی پس از آن حادثه (سرنگونی اف۱۵) اعلام کرد که درگیریها وارد یک «وقفه» میشود.
به گفته دو مقام نظامی، فرماندهان نظامی آمریکا برای سازگار شدن با تاکتیکهای جدید ایران به زمان نیاز داشتند. اما حتی در زمان وقفه در درگیریها نیز تاکتیکهای ایران همچنان به تکامل خود ادامه دادهاند.
ماه گذشته، زمانی که شبهنظامیان حوثی در یمن وارد جنگ شدند، کارشناسان گفتند این اقدام نشاندهنده قصد ایران برای وادار کردن آمریکا و متحدانش به دفاع از خود در برابر حملات هوایی از همه جهات بود. یمن صدها مایل از جنوب ایران قرار دارد.
بازرسان بینالمللی همچنین بر این باورند که ایران بخشهایی از برنامه هستهای خود را در یک مجموعه زیرزمینی بهشدت مستحکم در مرکز ایران نگهداری میکند.
این سایت که ایالات متحده از آن با نام «کوه کلنگ» (Pickaxe Mountain) یاد میکند، در عمق بیش از ۳۰۰ فوت، یعنی بیش از ۹۱ متر، زیر یک کوه قرار دارد.
کارشناسان همچنین میگویند ایران نیروها و مقامات خود را به مخفیگاههایی که در سراسر کشور پراکندهاند، منتقل کرده است.
«ولی نصر» استاد دانشگاه جانز هاپکینز، دراینباره گفت: «مقامان ایران کجا هستند؟ اینطور نیست که آنها در جایی نشسته باشند که بتوانید بمبارانشان کنید. شما آنها را پیدا نمیکنید.»
