حملات موشکی ایران به پایگاههای آمریکا در اردن بار دیگر ضعفهای شبکه پدافند هوایی آمریکا در منطقه را آشکار کرده است؛ شبکهای که به گفته کارشناسان خارجی، نمیتواند از همه پایگاهها و اهداف مهم بهطور همزمان محافظت کند.
همشهری آنلاین – گروه سیاسی: ایران با استفاده از موشکها و پهپادها در حال آزمودن نقاط ضعف شبکه پدافند هوایی آمریکا در منطقه است؛ تاکتیکی که به گفته کارشناسان خارجی، میتواند رهگیری موشکهای ایرانی را برای سامانههای آمریکایی دشوارتر کند.
شبکه سیبیاس آمریکا گزارش داد:
از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه و بهویژه در روزهای اخیر، از زمانی که ایران و آمریکا بار دیگر وارد تبادل حملات شدند، اردن تا حد زیادی از حملاتی در امان مانده بود که متوجه کشورهایی مانند کویت، بحرین و امارات متحده عربی شده است؛ کشورهایی که میزبان پایگاههای بزرگ و قدیمی آمریکا هستند.
اما این وضعیت در ۱۶ ژوئیه (۲۵ تیر) تغییر کرد. در آن روز، ایران مجموعهای از پهپادها و موشکها را به سمت پایگاه هوایی موفق السلطی در اردن شلیک کرد؛ پایگاهی که به گفته منابع آمریکایی و اردنی، میزبان شمار نامشخصی از نیروهای نظامی آمریکاست.
کمتر از ۴۸ ساعت بعد، یک حمله مستقیم دیگر جان ۳ سرباز جوان آمریکایی را گرفت: آنجل اس. رمپرز ۲۸ ساله، تایلر جیمز فن ۲۵ ساله و ایزابلا گونزالس که تنها ۱۹ سال داشت. هر ۳ سرباز از نیروهای فرماندهی دفاع هوایی و موشکی ارتش آمریکا بودند و بهطور مشخص در واحدهای پدافند هوایی، از جمله سامانههای زمینبههوا مانند پاتریوت، خدمت میکردند.
رئیسجمهور ترامپ در پایگاه نیروی هوایی دوور در مراسم انتقال بدنهای این سربازان حضور یافت. او پیشتر در دفتر بیضی کاخ سفید، ظاهرا نیروهای دفاعی اردن را در قبال مرگ آنها مسئول دانسته بود.
ترامپ گفت: «آنها توانستند چیزی را از طریق اردن عبور دهند و اگر ما اپراتورهای دیگری داشتیم، میدانید، این اتفاق نمیافتاد. متاسفانه چنین شد. اما ما بهترین تجهیزات جهان را در اختیار داریم و تقریبا همه چیز را متوقف کردهایم. ولی وقتی اجازه میدهید دیگران کار شما را برایتان انجام دهند، ما این کار را به دیگران سپردهایم و گاهی نتیجه چندان خوب از آب درنمیآید.»
اما چرا اردن و چرا حالا؟ این پرسش را از تام کارگو، کارشناس موشکی در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، پاسخ میدهد. او گفت: «خب، اولین مسئله، البته، این است که آنها حمله کردند و متاسفانه چند نفر از نیروهای نظامی ما را کشتند. این همیشه یک تراژدی است. دوم اینکه ما اکنون در این مرحله از عملیات «خشم حماسی» هستیم و موشکها همچنان شلیک میشوند؛ نهتنها شلیک میشوند، بلکه از سامانههای پدافند هوایی عبور میکنند.
ممکن است سامانههای پدافندی در زمان و مکان مناسب مستقر نباشند. محدودهای که پدافند هوایی میتواند پوشش دهد نسبتا محدود است؛ بنابراین نمیتوانید همیشه و همهجا حضور داشته باشید. متاسفانه پایگاههای زیادی وجود دارند و اهداف زیادی هستند که باید از آنها محافظت کنید، اما پدافند هوایی کافی برای حفاظت از همه آنها وجود ندارد.»
آیا ایران نقطهضعف آمریکا را پیدا کرده است؟ او پاسخ داد:«فکر میکنم کاملا همینطور است.» از او پرسیدیم: یعنی واقعا همینطور است؟ او گفت: «کاملا همینطور است. همه اهداف به اندازه پایگاه نظامی آمریکا در بحرین یا دیگر اهداف با ارزش بالا، بهخوبی محافظت نمیشوند.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) باید درباره طراحی شبکه پدافندی تصمیم بگیرد؛ اینکه کجا سرمایهگذاری کند، سامانههای پاتریوت را کجا مستقر کند، از کدام مناطق با تراکم بالای پدافندی محافظت کند، کدام مناطق را با پوشش ضعیفتری تحت حفاظت قرار دهد و کدام مناطق اساسا خارج از توان پوشش پدافندی باشند. اینها تصمیمات دشواری هستند، اما باید گرفته شوند.»
با وجود ماهها حملات هوایی و بمباران آمریکا، ایران نهتنها همچنان توان شلیک موشک به سمت پایگاههای نظامی آمریکا را حفظ کرده، بلکه برخی از پیشرفتهترین تسلیحات خود را نیز بازیابی کرده است. ایران در جریان وقفههای درگیری و آتشبس، از فرصت استفاده کرده و توانسته برخی از سایتها و سیلوهای موشکی بمبارانشده را از زیر آوار خارج کند و بار دیگر موشک شلیک کند.
قاسم محمود، معاون پیشین رئیس ستاد مشترک ارتش اردن، به ما گفت که تهران توانمندیهای خود را ارتقا داده است. او گفت ایرانیها فناوری موشکی پیشرفتهای دارند و در حال توسعه روشها و ظرفیتهایی برای افزایش برد موشکهای خود هستند. آنها همچنین با استفاده همزمان از پهپادها تلاش میکنند سامانههای راداری را اشباع کنند.
او افزود که ایرانیها از موشکهای سادهتر برای منحرف کردن توجه رادارها استفاده میکنند و سپس موشکهای باکیفیتتر و پیشرفتهتر را شلیک میکنند؛ موشکهایی که در ۳۰ تا ۴۰ کیلومتر پایانی مسیر، هدف نهایی خود را تغییر میدهند.
تحلیلگران میگویند این تغییر مسیر، که با عنوان «کلاهک جنگی مانورپذیر در مرحله ورود مجدد به جو» شناخته میشود، رهگیری موشکها را حتی برای سامانههای پیشرفته دفاعی آمریکا دشوارتر میکند.
در نهایت، مسئله شبکه راداری آمریکا در سراسر منطقه نیز مطرح است. ایران در روزهای نخست جنگ، نابودی این شبکه یا دستکم تلاش برای از کار انداختن آن را در اولویت قرار داد. کارشناس میگوید: «موضوع فقط این نیست که موشکها همهجا شلیک میشوند. مسئله، چیزی است که میتوان آن را تضعیف کلی عملیات پدافند هوایی نامید.
شاید ایرانیها کمک دریافت میکنند؛ نه صرفا در حد اینکه کسی به آنها بگوید «این پایگاه است، به آن حمله کنید». اگر روسها یا چینیها اطلاعات مربوط به اهداف را در اختیار آنها بگذارند، من تعجب نخواهم کرد. مثلا بگویند: «این رادار است و این هم مرکز فرماندهی و کنترل است که به این سامانهها امکان فعالیت میدهد.»
آنچه روشن است این است که ایران اکنون اردن و نیروهای این کشور را به شیوهای هدف گرفته که از زمان آغاز جنگ تاکنون سابقه نداشته است. ایران هر روز پهپادها و موشکهایی شلیک میکند و با این حملات، سامانههای پدافند هوایی را آزمایش میکند؛ در جستوجوی فرصتی برای وارد کردن یک ضربه مستقیم و مرگبار دیگر.
