متخصصان میگویند افراد مبتلا به بیماریهای عفونی گوارشی باید حداقل تا ۴۸ ساعت بعد از آخرین نوبت اسهال یا استفراغ، در جمعها حضور پیدا نکنند.
همشهریآنلاین – پروانه بندپی: خیلی از افراد مبتلا به بیماری های عفونی گوارشی که در تابستان شیوع بالایی دارند، تصور فکر میکنند به محض اینکه اسهال یا استفراغ بند آمد و حالشان بهتر شد، دیگر ناقل بیماری نیستند. اما از نظر پزشکی، پایان علائم لزوماً به معنای پایان امکان انتقال عفونت نیست.
متخصصان بیماریهای عفونی میگویند در بسیاری از عفونتهای ویروسی و باکتریایی، مرحله «دفع میکروب» قبل از آنکه فرد اولین دلپیچه یا حالت تهوع را احساس کند، آغاز میشود. با این حال، نمیتوان برای همه عفونتهای گوارشی یک زمان مشخص تعیین کرد. مثلا در نوروویروس که شایعترین عفونت گوارشی است، دفع ویروس ممکن است قبل از شروع علائم نیز اتفاق بیفتد.
دکتر مینو محرز، متخصص بیماریهای عفونی در این باره به همشهری میگوید: در دورهی کمون (نهفته) بیماری، ویروسها یا باکتریها در حال تکثیر در سیستم گوارش هستند و فرد میتواند از ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از شروع اسهال یا استفراغ، ناقل باشد. این یعنی شما زمانی که هنوز فکر میکنید کاملاً سالم هستید، ممکن است با یک دست دادن ساده یا دست زدن به غذا، دیگران را آلوده کنید.
بیشترین میزان خطر انتقال این بیماریها زمانی است که علائم حاد (اسهال و استفراغ) وجود دارد. دکتر محرز در این باره میگوید: «در زمان اسهال حاد، تعداد عامل بیماریزا در مدفوع میتواند بسیار زیاد باشد. در این دوره، عامل بیماریزا از طریق مدفوع و در برخی عفونتها از طریق استفراغ دفع میشود و میتواند دستها، سطوح، آب و غذا را آلوده کند. البته میزان دفع عامل بیماریزا به نوع عفونت بستگی دارد و نمیتوان برای همه بیماریهای گوارشی میزان ثابتی در نظر گرفت.»
با قطع اسهال و استفراغ و بهتر شدن حال عمومی، احتمال انتقال بیماری معمولاً کاهش پیدا میکند، اما این به معنای آن نیست که در همه عفونتهای گوارشی، عامل بیماریزا بلافاصله از بدن خارج شده است. مدت دفع عامل عفونی پس از بهبودی، به نوع بیماری بستگی دارد.
برای مثال، در نوروویروس ممکن است ویروس تا دو هفته یا بیشتر پس از برطرف شدن علائم در مدفوع وجود داشته باشد. البته وجود ویروس در مدفوع لزوماً به معنای آن نیست که فرد با همان شدت دوران بیماری، ناقل است. بیشترین احتمال انتقال در زمان بروز علائم و روزهای ابتدایی بعد از آن است.
در برخی عفونتهای باکتریایی نیز دفع عامل بیماریزا میتواند مدت بیشتری ادامه پیدا کند. مثلا در عفونت ویروس سالمونلا ممکن است باکتری بعد از برطرف شدن علائم همچنان از طریق مدفوع دفع شود و در برخی افراد این وضعیت مدت طولانیتری ادامه داشته باشد.
محرز درباره زمان سرایت بیماریهای گوارشی تأکید میکند که «با برطرف شدن علائم، احتمال انتقال بیماری به میزان قابل توجهی کاهش پیدا میکند. بنابراین فردی که دیگر اسهال و استفراغ ندارد، مثل دوران حاد بیماری در معرض انتقال عفونت نیست. با این حال، رعایت بهداشت دستها و سایر نکات بهداشتی بعد از بهبودی همچنان اهمیت دارد. چون مدت دفع عامل بیماریزا در عفونتهای مختلف یکسان نیست.»
برای قطع زنجیره انتقال بیماریهای عفونی گوارشی، متخصصان بر رعایت دقیق دو نکته حیاتی تاکید دارند:
۱. توجه به قانون ۴۸ ساعت: افراد مبتلا (بهخصوص کودکان و کسانی که با مواد غذایی سر و کار دارند) باید حداقل تا ۴۸ ساعت بعد از «آخرین نوبت» اسهال یا استفراغ در قرنطینه بمانند و در جمعها حضور پیدا نکنند.
۲. استمرار در بهداشت دستها: شستن دستها با صابون باید تا حداقل دو هفته بعد از بهبودی با همان دقت زمان بیماری ادامه یابد. از آنجا که بسیاری از ویروسهای گوارشی نسبت به ژلهای ضدعفونیکننده الکلی مقاوم هستند، شستن دست با آب و صابون تنها راه قطعی حذف میکروبها است.
