تهران از زمانی که روستایی کوچک بود تا امروز که پایتخت ایران است، نخبه های بسیاری را در دامان خود پرورانده است. ابوحماد طهرانی رازی، عالم قرن سوم هجری، ابوعبدالله جامورانی، عالمی که قرن سوم در جماران زندگی میکرد و نیز ابوبشر دولابی که قرن دوم هجری ساکن دولاب بود نخستین نخبگان ساکن تهران هستند.
همشهری آنلاین – حسن حسنزاده: برای آشنایی با نخستین چهرههای علمی برجسته تهران، باید به دل منابع تاریخی برویم. علیرضا زمانی، تهرانپژوه، میگوید: «منابع مکتوب از ابوحماد طهرانی رازی بهعنوان یکی از نخستین ساکنان تهران نام بردهاند؛ عالمی اهل ری در قرن سوم هجری قمری که احادیثی نیز از او نقل شده است. البته این اطلاعات به محدوده جغرافیایی تهران قدیم مربوط میشود.»
اما او تنها نیست. در همان منابع، نام «ابوعبدالله جامورانی» هم دیده میشود؛ عالمی که احتمالاً اهل منطقه جماران شمیران بوده؛ جایی که آن روزگار «جموران» نام داشت.
کمی آنسوتر، در شرق روستای کوچک تهران، روستایی قدیمی وجود داشت به نام دولاب. در این روستا عالمی مشهور به نام «ابوبشر دولابی» زندگی میکرد؛ یکی دیگر از عالمان تهران قدیم که جلسات درس و بحث او میان علما شهره بود. آن زمان هنوز شهری به نام تهران شکل نگرفته بود و دولاب هویتی مستقل داشت.
