بررسی نظرات ثبتشده مخاطبان در صفحه نمایش «دیوانهخانه زری بوره» به کارگردانی همایون غنیزاده در تیوال نشان میدهد این اثر از جمله نمایشهایی است که واکنشهای متفاوتی برانگیخته، اما در مجموع سهم دیدگاههای مثبت درباره آن بیشتر از نظرات انتقادی است.
همشهری آنلاین: بر اساس تحلیل نظرات اصلی کاربران در وبسایت تیوال که امکان ثبت نظرات تماشاگران نمایشها را دارد، حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد دیدگاهها ارزیابی مثبت از تماشای نمایش داشتهاند. در مقابل، حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد نظرات رویکردی انتقادی یا منفی داشتهاند و نزدیک به ۱۰ تا ۱۵ درصد نیز در مرز میان تحسین و نقد قرار گرفتهاند؛ یعنی ضمن تمجید از برخی عناصر اجرا، نسبت به بخشهایی از اثر نیز انتقاداتی مطرح کردهاند.
اگر یک ویژگی را بتوان مورد توافق اکثر تماشاگران دانست، آن کیفیت بازی بازیگران است. حتی بسیاری از کاربرانی که نمایشنامه یا شیوه روایت را نپسندیدهاند، از بازی بازیگران، بهویژه اجرای نقشهای اصلی، به عنوان نقطه قوت اثر یاد کردهاند. در میان نظرات، واژههایی مانند «باورپذیر»، «درخشان»، «حرفهای» و «تسلط بالا» بارها برای توصیف بازیها تکرار شده است. برآوردها نشان میدهد بیش از ۸۰ درصد نظرات مثبت بهطور مستقیم به کیفیت بازیگری اشاره داشتهاند.
پس از بازیگری، بیشترین تحسین متوجه فضاسازی نمایش است. حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد کاربران بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از فضای اجرا، طراحی محیط و تجربه زیسته در دل نمایش ابراز رضایت کردهاند. بسیاری از مخاطبان معتقدند اجرای اثر در یک خانه قدیمی و نزدیکی بازیگران به تماشاگر، باعث شده مرز میان صحنه و سالن از بین برود و مخاطب خود را بخشی از فضای نمایش احساس کند. در شماری از یادداشتها، این اجرا نه صرفاً یک نمایش، بلکه «یک تجربه» توصیف شده است؛ تجربهای که به گفته برخی تماشاگران، تا روزها پس از پایان اجرا در ذهن باقی میماند.
طراحی صحنه، انتخاب لوکیشن، نورپردازی، طراحی لباس، گریم و موسیقی نیز از دیگر بخشهایی است که در حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد نظرات مثبت با ارزیابی تحسینآمیز همراه بوده است. بسیاری از کاربران معتقدند هماهنگی این عناصر، فضای روانی و وهمآلود نمایش را تقویت کرده و به هویت بصری اثر شکل داده است. اما بیشترین اختلاف دیدگاهها به نمایشنامه و شیوه روایت مربوط میشود.
بر اساس تحلیل نظرات، حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد کاربران به نوعی به پیچیدگی یا دشواری درک روایت اشاره کردهاند. در مقابل، حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد ساختار غیرخطی، نمادپردازی و چندلایه بودن روایت را از نقاط قوت اثر دانستهاند.
گروهی از مخاطبان نمایش را فرصتی برای تفسیر و تأمل معرفی کردهاند، در حالی که گروهی دیگر از روایت با تعابیری مانند «گنگ»، «پیچیده»، «بیسر و ته» یا «نامفهوم» یاد کردهاند. این شکاف آماری نشان میدهد برداشت مخاطبان از متن نمایش، بیش از هر بخش دیگر، وابسته به سلیقه و انتظار آنان از تئاتر بوده است.
در میان نقدهای مطرحشده، بیشترین فراوانی به مسائل مرتبط با شرایط تماشای نمایش اختصاص دارد. حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد نظرات به مشکلاتی مانند چیدمان صندلیها، محدود بودن زاویه دید، ناراحتی صندلیها، تهویه سالن و در مواردی قیمت بلیت اشاره کردهاند. برخی مخاطبان نیز اعلام کردهاند که این عوامل، بخشی از تمرکز آنان را از خود نمایش گرفته است.
یکی از نکات قابل توجه در میان نظرات، تکرار این گزاره است که «دیوانهخانه زری بوره» اثری برای همه سلیقهها نیست. حتی شماری از کاربران که نمایش را تحسین کردهاند، تصریح کردهاند علاقهمندان به تئاترهای تجربی، آوانگارد یا نمادگرا احتمالاً ارتباط بیشتری با این اثر برقرار میکنند، در حالی که مخاطبانی که انتظار روایتی کلاسیک و سرراست دارند، ممکن است تجربه متفاوتی داشته باشند.
مرور نظرات کاربران نشان میدهد «دیوانهخانه زری بوره» بیش از آنکه بر سر کیفیت اجرا محل اختلاف باشد، درباره شیوه روایت و تجربه تماشای آن دیدگاههای متفاوت ایجاد کرده است.
در مجموع، بازی بازیگران با حدود ۸۰ درصد تحسین مستقیم، فضاسازی با حدود ۷۰ درصد رضایت و طراحی صحنه و عناصر بصری با حدود ۶۰ درصد ارزیابی مثبت، بیشترین سهم تحسین را دریافت کردهاند. در مقابل، نمایشنامه و پیچیدگی روایت با حدود نیمی از نظرات درگیر نقد یا ابهام، مهمترین محور اختلاف نظر بودهاند. همین دوگانگی در واکنشها نشان میدهد این نمایش، بیش از آنکه اثری با واکنشهای یکنواخت باشد، تجربهای است که هر مخاطب آن را به شکلی متفاوت تفسیر و ارزیابی کرده است.
