در روزگاری که ابزارهای دیجیتال به بخشی جداییناپذیر از زندگی کودکان تبدیل شدهاند، کتاب «تبلت تئو» با روایتی کودکانه و طنزآمیز، چالش وابستگی به تبلت و بازیهای رایانهای را به تصویر میکشد.
به گزارش راویان به نقل از مهر، قرار بود تعطیلات تابستانی، فصل دویدن، بازی کردن، خندیدن و ساختن خاطرات تازه باشد؛ روزهایی که کودکان ساعتها در حیاط، پارک یا کنار دوستانشان وقت میگذرانند و هر روز ماجرایی تازه را تجربه میکنند. اما در دنیای امروز، گاهی یک صفحهنمایش کوچک میتواند جای همه این تجربهها را بگیرد. کتاب «تبلت تئو» نوشته یامور آرتوکماچ و اوزلم سوروجو، دقیقاً به همین مسئله میپردازد؛ موضوعی که تقریباً همه خانوادههای امروزی با آن روبهرو هستند.
این کتاب که با ترجمه صدیقه پاشایی، تصویرگری نوربانو آسنا و ویراستاری الهه عینبخش توسط نشر برکه منتشر شده، داستانی کودکانه اما کاملاً امروزی را روایت میکند؛ داستان پسربچهای به نام تئو که در تعطیلات تابستانی همراه خانواده به ویلای پدربزرگ و مادربزرگش میرود. او با شور و اشتیاق منتظر دیدن دوستانش است و روزهای نخست را با آببازی، دویدن و بازیهای دستهجمعی سپری میکند، اما خیلی زود متوجه تغییری عجیب میشود؛ بیشتر دوستانش دیگر علاقهای به بازیهای قدیمی ندارند و ساعتها سرگرم تبلتهایشان هستند.
همین اتفاق، آغاز ماجرای اصلی کتاب است. تئو نیز مانند بسیاری از کودکان، احساس میکند اگر تبلت نداشته باشد، از دوستانش عقب میماند. او از والدینش میخواهد برایش تبلت بخرند و پس از مدتی اصرار، به خواستهاش میرسد. اما آنچه در ابتدا تنها یک وسیله سرگرمی به نظر میرسید، کمکم به بخش مهمی از زندگی او تبدیل میشود.
نویسندگان، بدون آنکه با فناوری دشمنی کنند، نشان میدهند چگونه استفاده بیبرنامه از ابزارهای دیجیتال میتواند آرامآرام جای بازی، گفتوگو، دوستی و حتی روابط خانوادگی را بگیرد. نکته مهم این است که داستان هرگز حالت نصیحت مستقیم پیدا نمیکند؛ بلکه کودک همراه با شخصیت اصلی، خودش پیام داستان را کشف میکند.
یکی از جذابترین ویژگیهای کتاب، فضاسازی صمیمی آن است. تعطیلات تابستانی، ویلای پدربزرگ، جمع شدن بچهها، بازیهای گروهی و روابط گرم خانوادگی، فضایی آشنا برای کودکان ایجاد میکند و باعث میشود مخاطب بهراحتی با شخصیتها همذاتپنداری کند. تصویرگریهای رنگارنگ و شاد کتاب نیز این فضای کودکانه را تکمیل کرده و مطالعه آن را برای گروه سنی دبستان لذتبخشتر ساخته است.
اعتیاد دیجیتال؛ قصهای که فقط برای کودکان نیست
با ورود تبلت به زندگی تئو، تغییرات کوچکی آغاز میشود؛ تغییراتی که شاید در نگاه اول چندان مهم به نظر نرسند، اما بهتدریج زندگی او را تحت تأثیر قرار میدهند. او کمتر با دوستانش بازی میکند، زمان بیشتری را در اتاقش میگذراند، نسبت به فعالیتهای قبلی بیعلاقه میشود و حتی خواب و خلقوخویش نیز تغییر میکند.
این همان نقطهای است که کتاب، یکی از مهمترین دغدغههای تربیتی خانوادههای امروز را به زبان کودکانه بیان میکند. وابستگی به صفحهنمایش، موضوعی نیست که تنها به کودکان مربوط باشد؛ بلکه بسیاری از بزرگسالان نیز درگیر آن هستند. نویسندگان هوشمندانه نشان میدهند که کودکان بیش از آنکه به حرفهای والدین توجه کنند، رفتار آنها را تقلید میکنند. اگر پدر و مادر دائماً سرگرم تلفن همراه باشند، طبیعی است که کودک نیز همان مسیر را انتخاب کند.
در ادامه داستان، خانواده تئو تصمیم میگیرند بهجای ممنوع کردن کامل تبلت، برای استفاده از آن قانون مشخصی تعیین کنند. آنها با گفتوگو و همراهی، برنامهای تنظیم میکنند که تئو تنها سه روز در هفته و هر بار یک ساعت از تبلت استفاده کند. این تصمیم، یکی از مهمترین پیامهای کتاب را شکل میدهد؛ راهحل مشکلات رسانهای، حذف فناوری نیست، بلکه یادگیری شیوه درست استفاده از آن است.
کتاب به والدین یادآوری میکند که مدیریت رسانه، نیازمند صبر، گفتوگو و مشارکت همه اعضای خانواده است. در حقیقت، این اثر بهجای آنکه کودکان را مقصر بداند، نقش والدین را نیز در ایجاد یا حل این مسئله پررنگ میکند.
بازی واقعی هنوز هم جذابتر است
یکی دیگر از نقاط قوت «تبلت تئو»، تأکید بر ارزش بازیهای واقعی است. در دنیایی که کودکان ساعتهای زیادی را صرف بازیهای آنلاین میکنند، این کتاب یادآوری میکند که لذت دویدن، ساختن، خندیدن، آببازی، قصهگویی و وقتگذرانی با خانواده، هیچگاه جایگزین واقعی در فضای مجازی پیدا نمیکند.
داستان نشان میدهد که فناوری ذاتاً بد نیست؛ بلکه نوع استفاده از آن اهمیت دارد. تبلت میتواند وسیلهای برای آموزش، سرگرمی یا یادگیری باشد، اما اگر تمام زمان کودک را به خود اختصاص دهد، فرصت تجربه بسیاری از مهارتهای زندگی را از او خواهد گرفت.
نویسندگان تلاش کردهاند بدون ایجاد ترس از تکنولوژی، کودکان را به سمت تعادل هدایت کنند؛ تعادلی که در آن هم میتوان از امکانات دیجیتال بهره برد و هم از دنیای واقعی لذت برد. این نگاه متعادل، یکی از مهمترین امتیازهای کتاب به شمار میرود.
«تبلت تئو» فقط یک داستان کودکانه نیست؛ بلکه کتابی آموزشی برای تمام اعضای خانواده است. در پایان کتاب، نویسندگان پیشنهادها و راهکارهایی کاربردی برای والدین ارائه میکنند؛ از تعیین زمان مشخص برای استفاده از وسایل دیجیتال گرفته تا برنامهریزی برای بازیهای خانوادگی، تشویق کودکان به فعالیتهای بیرون از خانه و ایجاد فرصت بیشتر برای گفتوگو.
سادگی نثر، روایت روان، تصویرگریهای جذاب و موضوع کاملاً امروزی، باعث شده این کتاب برای کودکان هفت سال به بالا اثری خواندنی باشد. از سوی دیگر، والدین، مربیان، معلمان و مشاوران کودک نیز میتوانند از پیامهای تربیتی آن بهره ببرند.
در بخشی از کتاب میخوانیم:
مامان رفت پیش تئو و به او گفت میدانیم که بازی با تبلت را خیلی دوست داری و ازش لذت میبری. وقتی میبینیم بازی با تبلت این قدر خوشحالت میکند ما هم خوشحال میشویم. اما دو روز است که تبلت را یک لحظه هم کنار نمیگذاری ببین چشمهایت به چه روزی افتادهاند، قرمز شدهاند. نوک انگشتت هم تاول زده. تازه تبلت خیلی وقتت را میگیرد. اصلاً فرصت نمیکنی کار دیگری بکنی. بیا باهم زمانی را برای بازی با تبلت تعیین کنیم. به نظرت روزی چند ساعت با تبلت بازی کنی برایت خوب است؟
تئو خندید و گفت: «روزی شش ساعت بازی کنم عالی است.»
کتاب«تبلت تئو» نوشته یامور آرتوکماچ و اوزلم سوروجو و با ترجمه صدیقه پاشایی در ۳۲صفحه و از سوی نشر برکه منتشر شده است.
