پارکینسون همیشه با لرزش دست شروع نمیشود؛ کندی حرکات، سفتی عضلات، تغییر دستخط و حتی تغییر صدا میتوانند از نشانههای اولیه این بیماری باشند. شناخت بهموقع علائم و توجه به ورزش و درمان مناسب، به کنترل بهتر بیماری کمک میکند.
به گزارش راویان به نقل از همشهری آنلاین، پارکینسون فقط لرزش دست نیست، بیماریای است که میتواند آرام و تدریجی وارد زندگی فرد شود، بدون آنکه در ابتدا نشانههایش بهوضوح دیده شوند. گاهی اولین علامت، لرزش انگشتان است و گاهی کاهش سرعت حرکات، تغییر دستخط، سفتی عضلات یا حتی تغییر صدا.
این بیماری زمانی رخ میدهد که سلولهای خاصی در مغز که وظیفه تولید مادهای به نام «دوپامین» را بر عهده دارند، بهتدریج آسیب میبینند. کاهش دوپامین، هماهنگی طبیعی حرکات را دشوار میکند و به مرور میتواند بر راه رفتن، تعادل و انجام فعالیتهای روزمره اثر بگذارد.
اما داستان پارکینسون فقط به حرکت ختم نمیشود. اختلال خواب، خستگی، تغییرات خلقی، کاهش قدرت بویایی و برخی مشکلات شناختی نیز ممکن است در روند بیماری دیده شوند، به همین دلیل، شناخت علائم اولیه اهمیت زیادی دارد.
لرزش دست میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و هر لرزشی به معنای پارکینسون نیست. حتی بعضی از مبتلایان به پارکینسون ممکن است در مراحل اولیه بیماری لرزش مشخصی نداشته باشند.
آنچه اهمیت دارد، تداوم و مجموعه علائم است، بهویژه زمانی که لرزش یا کندی حرکات با سفتی عضلات، تغییر راه رفتن یا کاهش حرکات طبیعی دستها همراه شود.
در سالهای اخیر توجه زیادی به نقش ورزش و توانبخشی در مدیریت پارکینسون شده است. فعالیت بدنی منظم و تمرینهای متناسب با شرایط بیمار میتوانند به حفظ توانایی حرکتی و استقلال فرد کمک کنند.
تمرینهای تعادلی، حرکات کششی، تمرینهای قدرتی و فعالیتهای هوازی، در صورت مناسب بودن برای شرایط فرد، میتوانند بخشی از برنامه مراقبتی بیمار باشند.
متخصص مغز و اعصاب با اشاره به علائم بیماری پارکینسون گفت: هر فردی که دچار لرزش دست میشود، الزاماً مبتلا به پارکینسون نیست و عواملی مانند اضطراب و استرس، لرزشهای خانوادگی و افزایش سن نیز میتوانند موجب لرزش دست شوند.
علیاکبر طاهریاقدم اظهار کرد: بیماری پارکینسون که گاهی از آن به عنوان «بیماری لرزه» نیز یاد میشود، معمولاً با لرزش یک دست آغاز میشود و در بسیاری از موارد سن بروز آن بالای ۶۰ سال است. لرزش در پارکینسون معمولاً زمانی رخ میدهد که دست در حالت استراحت قرار دارد، به این معنا که وقتی فرد دست خود را در جایی قرار میدهد، لرزش آغاز میشود و معمولاً هنگام انجام فعالیت و بلند کردن یک شیء، لرزش کاهش یافته یا متوقف میشود.
وی ادامه داد: علاوه بر لرزش، بیماران مبتلا به پارکینسون علائم دیگری نیز دارند که از جمله آنها میتوان به کندی حرکات، کاهش پلک زدن و تغییرات چهره و همچنین سفتی مفاصل اشاره کرد، این مجموعه علائم از نشانههای مهم بیماری محسوب میشوند.
طاهریاقدم با بیان اینکه پارکینسون یک بیماری پیشرونده است، گفت: با تجویز دارو و درمان مناسب میتوان علائم بیماری را کنترل کرد تا بیمار بتواند زندگی راحتتری داشته باشد.
وی درباره نقش عوامل خانوادگی و ژنتیکی در ابتلا به پارکینسون نیز گفت: این بیماری در بیشتر موارد فامیلی و ژنتیکی نیست، اما احتمال ابتلا در افرادی که سابقه خانوادگی دارند، نسبت به سایر افراد بیشتر است. در مواردی که بیماری زمینه ژنتیکی داشته باشد، ممکن است علائم در سنین پایینتر و حتی حدود ۴۰ سالگی آغاز شود.
این متخصص مغز و اعصاب افزود: در بیماری پارکینسون، تولید ماده دوپامین در مغز کاهش پیدا میکند و به دنبال آن فعالیت برخی سلولهای عصبی از حالت طبیعی خارج میشود. با پیشرفت بیماری، وضعیت بدنی فرد نیز تغییر میکند و ممکن است بدن به تدریج خمیده شود و بیمار هنگام راه رفتن قدمهای کوچکتری بردارد.
طاهریاقدم با اشاره به یکی از روشهای درمانی برای برخی بیماران جوانتر مبتلا به پارکینسون گفت: در برخی بیماران که شرایط لازم را داشته باشند، میتوان از روش تحریک عمقی مغز یا DBS استفاده کرد. این روش معمولاً در تهران انجام میشود و بیمارانی که شرایط لازم را داشته باشند به مراکز مربوطه ارجاع میشوند، البته این روش برای همه بیماران پاسخ یکسانی ندارد.
وی با تأکید بر اهمیت مراجعه بهموقع بیماران گفت: در سنین بالا نیز اگر بیمار دیر مراجعه کند، درمان دارویی برای او تجویز میشود، اما افزایش میزان دارو لزوماً موجب جلوگیری از پیشرفت بیماری یا بهبود بیشتر بیمار نمیشود.
این متخصص مغز و اعصاب ادامه داد: افزایش بیش از اندازه دارو میتواند موجب بروز عوارض شود، برای مثال ممکن است حرکات غیرارادی در دهان ایجاد شود. بنابراین توصیه میشود دارو به اندازهای مصرف شود که علائم بیماری را کنترل کند و از افزایش خودسرانه میزان دارو پرهیز شود.
طاهریاقدم درباره علائم مشابه پارکینسون که ممکن است در اثر مصرف برخی داروها ایجاد شود، اظهار کرد: بعضی داروها، بهویژه برخی داروهای روانگردان، میتوانند عوارضی ایجاد کنند که شبیه علائم پارکینسون باشد. در چنین شرایطی باید علت بروز علائم توسط پزشک بررسی شود.
وی با اشاره به محدودیت برخی فعالیتها برای بیماران مبتلا به پارکینسون گفت: افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، در انجام کارهایی که نیاز به واکنش سریع دارند ممکن است با مشکل مواجه شوند، بنابراین باید در انجام چنین فعالیتهایی احتیاط کنند.
این متخصص مغز و اعصاب با بیان اینکه لرزش سر نیز میتواند در برخی بیماران مبتلا به پارکینسون دیده شود، گفت: با این حال، لرزش در بیماری پارکینسون عمدتاً در دستها مشاهده میشود.
طاهریاقدم درباره امکان پیشگیری از پارکینسون نیز اظهار کرد: برای این بیماری پیشگیری مشخصی وجود ندارد و زمانی که علائم بیماری ظاهر شود، بر اساس شرایط بیمار درمان دارویی آغاز میشود. پارکینسون در بسیاری از موارد بدون علت مشخص ایجاد میشود.
وی تأکید کرد: درمان بیماران مبتلا به پارکینسون باید متناسب با شرایط هر فرد باشد و نمیتوان برای همه بیماران نسخه درمانی یکسانی در نظر گرفت. ممکن است دو یا سه بیمار مبتلا به پارکینسون درمان مشابهی نداشته باشند و هر بیمار بر اساس شرایط خود به دارو و دوز مشخصی نیاز داشته باشد.
این متخصص مغز و اعصاب توصیه کرد: بیماران باید پزشک معالج خود را با دقت انتخاب کنند و داروها را بر اساس نظر و صلاحدید پزشک مصرف کنند. همچنین زمان مصرف دارو باید رعایت شود، برای مثال اگر دارویی هر هشت ساعت تجویز شده است، بیمار باید آن را در زمانهای تعیینشده مصرف کند، چراکه داروها نیمهعمر مشخصی دارند و رعایت فاصله زمانی مصرف آنها اهمیت دارد.
یک متخصص مغز و اعصاب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز نیز در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اهمیت انجام تمرینهای ورزشی در بیماران مبتلا به پارکینسون، گفت: تمرینها و ورزشهایی که ارائه شدهاند، باعث بهبود حرکات دست در بیماران مبتلا به پارکینسون میشوند.
حامد آذر اظهار کرد: بیماری پارکینسون نوعی اختلال پیشرونده سیستم عصبی است که بر روی حرکت تأثیر میگذارد. علائم این بیماری بهتدریج شروع میشود و گاهی اوقات تنها با یک لرزش کوچک در یک دست که فرد به سختی متوجه آن میشود، آغاز میشود.
این متخصص مغز و اعصاب ادامه داد: علاوه بر لرزشها که بسیار رایج هستند، این اختلال معمولاً باعث خشکی یا کند شدن حرکت نیز میشود.
آذر افزود: بیمار برای کنترل حرکات بدن، بهویژه حرکات دست و کنترل لرزش دست، باید از دارو استفاده کند و تمرینات ورزشی انجام دهد.
وی اظهار کرد: در تمرین اول، ابتدا بیمار باید هر دو آرنج خود را خم کرده و سپس انگشتان دست خود را به سمت خود جمع کند و بهگونهای که انگشت شست و بقیه انگشتان کاملاً خم شوند، دستها را حرکت دهد. در این تمرین، بیمار باید انگشت شست را تا حد امکان به سمت مچ دست خم کند و سپس این حرکت را تکرار کند این حرکت باید به تعداد ۲۰ بار در روز انجام شود.
وی به تمرین دوم اشاره کرد و گفت: ابتدا بیمار باید هر دو آرنج خود را خم کند و سپس انگشتان دست خود را به سمت مشت خود جمع کند و بهگونهای که انگشتان را به ترتیب به انگشت شست زده و این عمل را برعکس نیز تکرار کند این حرکت باید روزانه چهار بار انجام شود.
این متخصص مغز و اعصاب به تمرین سوم اشاره کرد و افزود: ابتدا بیمار باید هر دو آرنج خود را باز کرده و بازوها را به سمت جلو بیاورد، سپس ساعد و دست را بچرخاند این حرکت باید روزانه ۲۰ بار انجام شود.
وی گفت: در تمرین چهارم، ابتدا بیمار باید هر دو آرنج و دستهای خود را باز کرده و بازوها را به سمت جلو بیاورد، سپس بلافاصله آرنجها را خم کرده و به سمت خود بیاورد و دستها را مشت کند این حرکت باید به تعداد ۲۰ بار در روز انجام شود.
وی اظهار کرد: در تمرین پنجم، ابتدا بیمار باید هر دو آرنج خود را خم کند و انگشت شست را به سمت خود گرفته و انگشتان دست را در زاویه ۹۰ درجه خم کند این حرکت باید به تعداد ۲۰ بار در روز انجام شود.
