روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی نوشت که خانوادههای ثروتمند کشورهای حوزه خلیجفارس بیش از گذشته برای تنظیم وصیتنامههای خود به حقوق انگلیس روی آوردهاند؛ اقدامی که به آنها امکان میدهد داراییهای خود را به شکلی متفاوت از قواعد رایج ارث در فقه اسلامی میان وارثان تقسیم کنند.
به گزارش راویان به نقل از همشهری آنلاین، به نوشته این روزنامه، دفاتر حقوقی در لندن از افزایش مراجعه ثروتمندان خلیجفارس برای تنظیم وصیتنامههایی خبر میدهند که با تکیه بر قوانین انگلیس، آزادی بیشتری در تعیین وراث و نحوه تقسیم اموال فراهم میکند. در حقوق انگلیس، فرد میتواند دارایی خود را تقریباً بدون محدودیت به هر شخصی که بخواهد واگذار کند، در حالی که در احکام ارث اسلامی، سهم وارثان از پیش مشخص شده و برای نمونه، سهم ارث دختر معمولاً نصف سهم پسر است.
چارلی سوسنا، از شرکت حقوقی «میشکون دِ ریا»، گفت این شیوه به ثروتمندان خلیجفارس اجازه میدهد «در چارچوب شریعت اسلامی عمل کنند، اما در عین حال به نتیجهای که درباره ثروت و میراث خود میخواهند، دست یابند». وی از افزایش چشمگیر استقبال از این روش خبر داد.
فایننشال تایمز در عین حال هشدار داد که استفاده از وصیتنامههای انگلیسی ممکن است اختلافات خانوادگی را تشدید کند؛ زیرا برخی اعضای خانواده، دور زدن یا تعدیل قواعد ارث اسلامی را مغایر با احکام دینی میدانند و این مسئله میتواند به دعاوی قضایی طولانی و پرهزینه و تضعیف روابط خانوادگی منجر شود.
به گفته مشاوران حقوقی، یکی از دلایل افزایش استفاده از این وصیتنامهها، جهانیتر شدن سبک زندگی نسل جدید خانوادههای ثروتمند خلیجفارس است. چارلی سوسنا معتقد است نسل جدید بیش از گذشته تحت تأثیر فرهنگ غرب قرار گرفته و با مسائل پیچیدهتری مانند طلاق و ازدواج مجدد مواجه است.
وی به پرونده یکی از موکلان خود اشاره کرد که قصد داشت ثروتش تنها به پسرش منتقل شود، اما بر اساس قواعد ارث اسلامی، در صورت فوت پسر، بخشی از دارایی به همسر جداشده او منتقل میشد؛ موضوعی که به گفته سوسنا، با تنظیم وصیتنامه بر اساس حقوق انگلیس قابل پیشگیری است.
اولیور پایپر، شریک شرکت حقوقی «فارر اند کو»، این رویکرد را «شریعت تعدیلشده» توصیف کرد. همچنین جاناتان برت، شریک شرکت «چارلز راسل اسپچلیز»، گفت جنگ ایران از عواملی بوده که صاحبان سرمایه در خاورمیانه را به برنامهریزی دقیقتر برای مدیریت داراییها و انتقال ثروت میان نسلها ترغیب کرده است.
این گزارش همچنین به تلاش برخی کشورهای خلیجفارس برای ایجاد سازوکارهای حقوقی مبتنی بر نظامهای غربی، از جمله ایجاد مسیرهای موازی رسیدگی به دعاوی خانوادگی در ابوظبی، اشاره کرده و آن را تلاشی برای کاهش نگرانی اتباع خارجی از اجرای قوانین شریعت دانسته است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که صندوقهای امانی (Trust) بهویژه در جزیره جرزی، به یکی دیگر از ابزارهای محبوب ثروتمندان خاورمیانه برای مدیریت ارث تبدیل شدهاند. بر اساس آمار نهاد خدمات مالی جرزی، سهم مشتریان یا مالکان دارایی از خاورمیانه در صندوقهای امانی این جزیره از ۱۰.۶ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۱۱.۸ درصد در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است.
با این حال، همه حقوقدانان با کارآمدی این روش موافق نیستند. برخی از وکلای انگلیسی تأکید دارند که در مورد افرادی که خارج از انگلیس اقامت دارند، معمولاً قانون کشور محل تابعیت یا اقامت آنان بر اموال خارج از بریتانیا حاکم است؛ از این رو، وصیتنامههای انگلیسی همیشه تضمینکننده اجرای خواستههای موصی نیست و نتیجه نهایی به نوع داراییها، محل نگهداری آنها و احتمال اعتراض ورثه بستگی دارد.
