همه ساله همزمان با روزهای برگزاری سنت اربعین حسینی (ع) قطعات موسیقی در این باره تولید و عرضه میشود. این آثار به تجسم شور و شوق زائران و تصویر هیجان زیارت میپردازند.
به گزارش راویان به نقل از همشهری آنلاین، امسال پنج قطعه از احسان خواجهامیری، محمد اصفهانی، محسن چاوشی، رضا صادقی و مجید اخشابی بیشتر از بقیه آثار مورد توجه رسانهها قرار گرفت. درباره این آثار و کیفیت و اهمیت آنها با رضا مهدوی، دبیر سابق جشنواره موسیقی فجر و کارشناس موسیقی، در برنامه پارک وی تلویزیون همشهری گفت و گویی انجام دادیم که گزیدهای از آن را پیش رو دارید.
اربعین همان موسیقی دهه محرم است
اول باید بدانیم که اربعین موسیقی خاصی ندارد. شکلش همان موسیقی دهه محرم هست که موسیقی سوگ و حماسه است و موسیقی فرهنگ عاشورایی؛ فرهنگ سترگی که آزادگی به مردمان جهان داده است.
سوگوارهای برای یک حماسه
هنرمندانی که پای کار بودند و هستند و در آینده خواهند بود، همه میخواهند عرض ارادتی کنند در این واقعه که به نوعی روایتگرش حضرت زینب (س) است. میتوانم بگویم زبان حال حضرت زینب هر آنچه بوده مداحان و ستایشگران و روضهخوانان و مقتلخوانان از زبان ایشان در قالب هنر آوردهاند. ما ایرانیها با الگوسازیهای خودمان و با نمونهآفرینیها و انگیزهها و الهاماتی که از این فرهنگ گرفتهایم در هر ساحت هنری دست به آفرینش زدهایم. از جمله در موسیقی. موسیقی اربعین هم در ادامه دهه محرم به گونهای سوگواره و در عین حال حماسهای است که در عاشورا اتفاق افتاده و حالا در موسیقی نمود پیدا میکند. چون حضرت زینب با حماسه این ماجراها را تعریف کرد و ماحصل موضوع را آنچنان بیان کرد که بارگاه یزید را لرزاند به طبع مقاتل، اشعار و ترانهها که این سالها در قالبهای مختلف موسیقی جا افتاده باید به گونه ای باشد که آن حماسه را منتقل کند.
عدد چهل در فرهنگ ما ایرانیان مهم است. حتی سنگ قبر متوفای را هم در فرهنگ ما روز چهلم نصب میکنند که فلسفه دارد. اربعین امام حسین هم بزرگ فلسفههاست و خطابههایی را که حضرت زینب (س) گفته موسیقیدانان در قالبهای باکلام و بیکلام ارائه کردهاند که البته موسیقی با کلام از همان خطابهها و مقتلها برگرفته شده و موضوعش مشخص است. ولی کسی که موسیقی بیکلام کار میکند، چندان مشخص نمیکند که این موسیقی اختصاصاً برای اربعین است یا ماه صفر یا محرم و تاسوعا و عاشورا. همه میخواهند حزن و عزا و بزرگی فرهنگ عاشورا را در کنار حماسه نشان بدهند.
محسن چاوشی برای اولین بار روضه را وارد موسیقی کرد
محسن چاوشی در این زمینه امسال شاهکار کرد. او به نوعی برای اولین بار روضه را وارد موسیقی کرد و به زیبایی روایتگری کرد و همانطور که مداحان درستکار بیان میکنند، او هم عین مداحان و موسیقیدانها هر دو را در کنار هم قرار داد و قطعه ای را آفرید که همین چند روزه مدام داریم گوش میکنیم و سیر نمیشویم.
چاوشی در زمان جنگ ۱۲ روزه خودجوش قطعه علاج را ساخت. البته در جنگ دیگر هنرمندان عزیز هم قطعاتی ارائه کردند و در سالهای گذشته موسیقیهای محرمی هم خواندهاند، ولی چاوشی با حضور ذهن و ارادت خاص خودش هر سال برای امام حسین(ع) خوانده است. او شاکلهای از خود به جای گذاشته که همه حتی کسانی هم که دوستانش نیستند، کارش را گوش میکنند که بتوانند نقدش کنند. او شعرهایش را درست انتخاب میکند، از ابزار و ادوات و امکاناتی که دارد هوشمندانه استفاده میکند و مهمتر از آن نظرکرده الهی است.
پختگی بینظیر محسن چاوشی
محسن چاوشی بیان دقیق و رسایی دارد و سلیس و روان و همه فهم میخواند. از مشورتهای درست آدمهایی که در کنارش هستند، استفاده میکند. واژگان را میشناسد و میداند در کجا باید صدا را سنگین کند و در کجا آرامش دهد که نفوذش بیشتر شود. خیلیها میگویند همه کارهایش حس یکنواخت دارد و فقط شعرهایش متفاوت است. من میگویم به فرض این هم که اینطور باشد این توانایی را دارد که با زبان گرمش آن نرمی خاص را به قلب و گوش شنونده القا کند. در جایی تحکمی دارد، در جایی حماسه دارد، در جایی رجزخوانی میکند و در این قطعه اخیر روضه میخواند. در ساحت مداحی او دارد مدرن عمل میکند ولی انگار ۸۰ ساله است، مثل مداحهای قدیمی. محسن چاوشی در قامت یک جوان پختگی دارد که در نوع خودش بی نظیر است.
همه هنرمندانی که در این زمینه کار کردند
یادی هم بکنیم از بقیه هنرمندان که در این زمینه کار کردند. رضا صادقی و محمد اصفهانی که که کارهای بسیار خوبی تولید کردند. همینطور احسان خواجه امیری که گل کاشت.
