برنده اسکار در جشنواره فیلم سارایوو درباره فیلم بعدیاش و مردم زادگاهش ایران شایسته چیزی فراتر از درگیری هستند، صحبت میکند: «من آنها را دوست دارم، آن فرهنگ را دوست دارم.»
همشهری آنلاین: اصغر فرهادی در سال ۲۰۱۸ رئیس هیئت داوران بخش مسابقه فیلمهای بلند جشنواره بود و امسال نیز بهعنوان دریافتکننده «قلب افتخاری سارایوو» به این جشنواره بازگشته است؛ افتخاری که او از دریافت آن بسیار خوشحال است. او پیش از دریافت این جایزه با هالیوود ریپورتر مصاحبهای کرده بود که در ادامه میخوانید.
فرهادی، کارگردان «جدایی» (۲۰۱۱)، «فروشنده» (۲۰۱۶) و جدیدترین فیلمش «داستانهای موازی» (۲۰۲۶) که نخستین نمایش خود را در جشنواره کن داشت، به هالیوود ریپورتر میگوید: «وقتی اینجا رئیس هیئت داوران بودم، خاطره بسیار خوبی دارم. به نمایش فیلمها میرفتم و تماشاگران ــ که بیشترشان مردم عادی و افرادی از سطح جامعه بودند ــ بازخوردهایی به من میدادند که کمی با جشنوارههای دیگر متفاوت بود. برای من بسیار جالب بود. وقتی گفتند میخواهیم دوباره از شما دعوت کنیم، گفتم: "حتماً"، چون تماشاگران اینجا بسیار خاص هستند. وقتی خواستند این جایزه را به من بدهند، از آن قدردانی کردم.»
البته فرهادی با توانایی سینما برای گردهم آوردن جوامع بیگانه نیست. در شرایطی که ایران، کشور زادگاه او، اکنون درگیر جنگ با آمریکا و اسرائیل است، فرهادی بیش از هر زمان دیگری معتقد است مردم ایران شایسته چیزهای بیشتری هستند. او درباره بازگشتش به ایران میگوید: «وقتی فیلمبرداری داستانهای موازی را در فرانسه تمام کردم، برگشتم ــ از راه زمینی. با ماشین از مرز ایران عبور کردم تا آنجا باشم. چون مردم را دوست دارم، آن فرهنگ را دوست دارم. آنجا بزرگ شدهام و آنها را دوست دارم.» فرهادی ادامه میدهد: «من مخالف جنگ هستم. نه فقط در اروپا و خاورمیانه، بلکه در همهجا.»
وقتی از او پرسیده میشود آیا اکنون بیش از هر زمان دیگری لازم است صنعت سینما پیوند میان فیلم و سیاست را جدی بگیرد، پاسخ میدهد: «هر اتفاقی که در جامعه رخ میدهد، روی سینما تأثیر میگذارد. اما دیدن نتیجه این پیوند میان سینما و سیاست زمان میبرد. اینطور نیست که چیزی امروز اتفاق بیفتد و فردا آثارش را ببینید. در سینما، این روند زمان میبرد.» با این حال، او میگوید حمایت همکارانش در هالیوود و صنعت سینمای بینالمللی را احساس میکند. فرهادی از سالن باشکوه تئاتر ملی سارایوو میگوید: «این همبستگی درباره همهچیز است، چون ما انسان هستیم. وقتی جایی احساس درد میکنید و نسبت به آن واکنش نشان میدهید، این واکنش نوعی همبستگی ایجاد میکند و ارزشمند است.»
فرهادی پیشتر نیز درباره اتفاقات ایران موضع گرفته بود. او در ماه آوریل، پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تهدید کرد «تمدنی کامل» را در منطقه نابود خواهد کرد، از هنرمندان جهان خواسته بود واکنش نشان دهند. او در آن زمان گفته بود: «از هنرمندان و فیلمسازان سراسر جهان میخواهم در این روزها و ساعات حساس، به هر شکل ممکن صدایی باشند برای متوقف کردن این تجاوز ویرانگر که بهطور فزایندهای زیرساختهای غیرنظامی را نابود کرده است.»
این کارگردان از همین حالا دوباره مشغول کار شده و حاضر نیست جزئیات زیادی درباره فیلم بعدیاش فاش کند. او با خنده میگوید: «دارم فکر میکنم و مینویسم، اما زمان میبرد و هنوز خیلی زود است که جزئیاتی را مطرح کنم. دارم روی آن کار میکنم.»
یووان ماریانوویچ، مدیر جشنواره فیلم سارایوو، درباره اهمیت فرهادی در سینمای جهان میگوید: «اغراق در اهمیت اصغر فرهادی برای سینمای جهان دشوار است. کارنامه قابلتوجه او به ما یادآوری میکند که عمیقترین درامها اغلب در دل زندگی روزمره پنهان هستند. فیلمهای او پاسخهای ساده ارائه نمیکنند؛ در عوض، ما را دعوت میکنند دقیقتر نگاه کنیم، با دقت بیشتری گوش دهیم و با پیچیدگیهای زندگی درگیر شویم.»
فرهادی همچنین بر اهمیت جشنوارههای میانهمقیاسی مانند سارایوو، لوکارنو، کارلووی واری و سنسباستین در صنعت سینمایی که بهسرعت در حال تغییر است تأکید میکند؛ بهخصوص در شرایطی که سرویسهای استریم برای جلب توجه مخاطبان با سینما رقابت میکنند. او میگوید: «این روزها، با توجه به رقابت میان سینما و پلتفرمها، جشنوارههایی مثل این میتوانند به سینما کمک کنند. مردم فیلم میبینند، اما روی تلفن همراهشان؛ و چنین جشنوارهای این مراسم را زنده نگه میدارد. منظورم این است که وقتی یک خانواده به سینما میرود، کنار هم مینشینند، با هم فیلم میبینند و بعد درباره آن صحبت میکنند. برای من این یک مراسم مقدس است. جشنوارهها میتوانند مردم را تشویق کنند که این کار را انجام دهند.»
فرهادی همچنین تأکید میکند که در گفتوگوهایش همیشه دوست دارد توجهها را به فیلمسازان تازهنفس جلب کند. او میگوید: «جشنوارهها تلاش میکنند به نسل جدید فیلمسازان فرصت بدهند. آنها فیلمشان را بر اساس هنر و شخصیت خودشان میسازند. سرچشمه کارشان باید از درون بیاید، نه از چیزی [بیرونی].» وقتی از فرهادی پرسیده میشود آیا فیلمساز جوان خاصی توجه او را جلب کرده است، پاسخ میدهد: «همهجا تعداد زیادی هستند. به بعضی جشنوارهها میروم و فیلمسازان نسل جدید را میبینم و نسبت به زبان سینمایی و زبان هنری آنها بسیار امیدوارم.» او اضافه میکند: «کمی با گذشته فرق دارد. ریتمشان متفاوت است، سبکشان متفاوت است، نگاهشان به زندگی واقعی متفاوت است. اما وقتی فیلمهایی از آمریکای جنوبی، ایران و کشورهایی از این دست میبینم، نسبت به سینما بسیار امیدوار میشوم.»
و سپس با صراحت میگوید: «من باور ندارم سینما در حال مرگ است. بعضیها میگویند سینما در حال مرگ است، اما نه. فکر میکنم سینما همچنان در حرکت است، همچنان زنده است. اما بهتدریج در حال تغییر است. دارد زبان تازهای پیدا میکند.»
