چند روز پیش بحث مهدکودک بزرگسالان در فضای مجازی سر و صدای زیادی به پا کرد و این دورهمی عجیب باعث شد تا برگزاری چنین فضاهایی با هزینههای میلیونی که گاهی مفید و در بیشتر اوقات عجیب هستند، زیر ذره بین قرار بگیرد.
همشهری آنلاین- سحر جعفریان عصر:ویدئوهای تبلیغاتیشان در شبکههای اجتماعی پربازدید شده و دست به دست میچرخد. ویدئوهای تبلیغاتی پدیده تازهای با نام دورهمیهای خاص و متفاوت. دورهمیهایی که در آنها افراد ناآشنا وغریبه از راههای دور و نزدیک و با مبالغ ارزان و گران، گِرد هم جمع میشوند تا از هر دَری سخن بگویند و کمی با هم وقت بگذرانند. دورهمیهای ویژه پدربزرگها و مادربزرگها برای آموزش استفاده از تلفنهای همراه هوشمند یا اپلیکیشنهای معمولی، مهدکودک بزرگسالان تا گردهمایی مشاغل و مهمانی میلیاردرها. در این گزارش، ابعاد گوناگون دورهمیهای خاص را بررسی کردهایم.
معاشرتهای پولی
صاحبان مشاغل نو و اینترنتی به پشتوانه اثربخشی حداکثری جلسات گروهی و نیز بهروزرسانی شکل معاشرتها، درصدد برگزاری دورهمیهای خاص برآمدند. به همین دلیل است، بستر اصلی بروز و ظهور این دست از دورهمیها، شبکههای اجتماعیاند. یک صفحه شخصی یا شغلی، طراحی یک پوستر یا تولید یک ویدئو و بعد هم انتشار با کلیدواژه و هشتگ دورهمی_غریبههای_آشنا با این عنوانها: «اگر فلان دغدغه را دارید…اگر پلاس ۶۰ سال هستید…اگر یک درونگرای بازیگوشید…اگر دلتان برای دوران کودکی تنگ شده و هوس بازی و قصه دارید و اگرهای دیگر…»شما هم دعوتید به دورهمی. این شروع یک قول و قرار مهمانیست که مهمانان آن ابتدا باید برای کسب اطلاعات بیشتر با شمارههای تلفن ثبت شده در زیرنویس عکس و ویدئوی منتشر شده، تماس بگیرند و بعد در زمان و مکان تعیین شده حضور بهم رسانند. یکی از مهمترین مواردی که در تماسهای تلفنی برای کسب اطلاعات بیشتر مطرح میشود، هزینه ورودی به دورهمیست. مبالغ این هزینه با توجه به نام و نشان موسسه و مرکز برگزارکننده، موضوع دورهمی (خاص تا ساده)، کیفیت خدمات (معمولی تا ویآیپی)، بازه زمانی دورهمی (یک ساعت تا دورهمیهای یک روزه) و محل برگزاری دورهمی، بین ۷۰۰ هزار تومان تا بیش از ۲ میلیون تومان، نوسان دارد.
جوانی بسیاریشان پای روزنامه و تلویزیون و رادیو رفته و حالا هم نمیخواهند به هزار و یک دلیل از اینترنت و ابزارهای مرتبط با آن، پا پس بکشند. سالخوردگانی که بعضیشان به خاطر فرزند و نوههای خود که متولد عصر دیجیتالند، میخواهند سر از اپلیکیشنهای پرکاربرد درآورند و بعضی دیگرشان به سفارش آشنا یا دوست در این دورهمیها شرکت میکنند تا ساعتی را سرگرم شوند و یا چون در دوره فضایمجازی تنها زندگی میکنند، یاد بگیرند تنهایی گلیم خود از آب بیرون بکشند. به نوعی برای همگیشان، حساب هم فال و هم تماشاست. نرگس همتی ۶۳ ساله؛ ساعتهایی از چند بعدازظهر گرم تابستان جاری را در کافهای در محدوده میدان هفتتیر کنار تعدادی از همسالان خود سپری کرده تا چگونگی استفاده از اپلیکیشنهای تاکسی اینترنتی، پرداخت آنلاین و البته تماس تصویری را دست وپا شکسته هم که شده، یاد بگیرد: «یه دختر دارم که خیلی ساله مهاجرت کرده ارمنستان.» از وقتی حنا، نوهاش به دنیا آمده، دلش مدام تا ارمنستان پَر میکشد: «گوشی هوشمند همراه خریدم تا بتونم موقع تماس، حنا رو ببینم. اولش بلد نبودم تصویری زنگ بزنم؛ یه بار دخترم راهنمایی میکرد، یه بار از همساده کمک میگرفتم، یه بار میرفتم پارک و دست به دامن جوونای رهگذر میشدم…تا اینکه خواهرزادهام دورهمی بابا و مامانبزرگا رو بهم معرفی کرد.»
کیفش کوک است با دوستان تازهای که در جلسات ۲ ساعته و ۸۵۰ هزار تومانی این دورهمیها پیدا کرده: «قدیما، مُفتی دور هم جمع میشدیم اما حالا برای دورهمی باید پول بدی…فدای سرت مادرجون؛ پول واسه شادی باشه و تندرستی.» گلاره حسینی، مربی یکی از همین دورهمیهای ویژه سالمندان است. این را در ویدئوی تبلیغاتیای که در شبکههای اجتماعی به اشتراک گذاشته، میگوید: «پذیرایی خوشمزه داریم، آموزش داریم و یه کم هم گپوگفت…سهم شما، تنهایی و ناآگاهی نیست.»
دورهمیهای آموزشی ویژه گروههای سنی جوانتر نیز برگزار میشود؛ دورهمی زبانآموزان از ایتالیایی و فرانسه تا چینی و روسی، دورهمی هنرآموزان از نقاشی و ساخت مگنت رو یخچالی تا سفالگری و پاپیهماشه که همان مجسمهسازی با خمیر کاغذ است. اپراتور تلفن یکی از سایتهای معروف برگزارکننده دورهمی در توضیح خدمات مرکز به همشهری میگوید: «از یه هفته قبل رزرو انجام میشه اما قبلش باید توی سایتمون ثبتنام کرده باشید. با توجه به علاقه و بودجهتون میتونید انتخاب میکنید.» از دورهمیهای پرطرفدار هم میگوید: «دورهمیهای خانوادگی پیکنیکی، فوتبالیها، بازیهای نوستالژی و زبانآموزی.» اپراتور در صورت تمایل تماسگیرنده، لینک تبلیغات خدمات مرکز را به شماره تلفن همراه آنها پیامک میکند. بعد از ورود به لینک تبلیغاتی، ویدئویی این چنین پخش میشود:جمعی جوان و خندان در گوشهای دِنج از کافهای شیک که گاهی کلمات ایتالیایی و فرانسوی «سَالوه» یا «چائو» (سلام)، «کُمان تَله وو» (حالت چطوره) شنیده میشود…زوج و خانوادههایی که در فضایی سبز بساط پینکنیک پهن کردهاند. موضوع جالبی که در حاشیه تبلیغات این مرکز به چشم میآید؛ هدیه کارت دورهمی است. خرید و رزرو دورهمی به مناسبت سالروز تولد و ازدواج برای دوستان.
روی میز اجتماعیِ کافهای کمنور در طبقه ششم مرکز تجاری معروفی، لپتاپهای چند مرد و زن میانسال روشن است. آنها یکدیگر را نمیشناسند ولی حالا به بهانه توسعه کسبوکار دورهم جمع شدهاند تا شبکهسازی کنند، فوتوفن بازاریابی یاد بگیرند، به مشورت و ایدهپردازی وقت بگذرانند و با قهوه و بُرشی از یک کیک خانگی پذیرایی شوند؛ از دورهمی روزنامهنگاران و برنامهنویسان گرفته منتقدان سینما و طراحان مُد. عرفان پرسته، راهنمای دورهمی نویسندگان خلاق است که در ویدئوی به اشتراک گذاشته از آخرین دورهمی برگزارشده، میگوید: «اینجا، دنبال جزوه و پاورپوینت نیستیم. دنبال تجربهایم؛ چه موفق، چه ناموفق. تجربه نوشتن.»
زیرنویس این ویدئو نوشته شدهاست: «هزینه یک میلیونتومان، از آوردن همراه خودداری کنید، در صورت کنسلی تا ۴۸ ساعت قبل از آغاز دورهمی هزینه بازگردانده میشود». مریم، کاربریست که برای این ویدئو، نظر گذاشته: «اینکه دیگه دورهمی نیست، کلاس آموزشیه. دورهمی بیشتر فانه». کاوه هم کاربری دیگر با این نظر است: «یه تومن بدی بری چیزایی رو بهت بگن که با یه سِرچ ساده یاد میگیریشون!». سمیرا نیز به جمع آنها برای ثبت نظر پیوسته: «توی سرچ، تجربه یاد نمیگیری. اینجا با ۴ تا آدم همنشین میشی که خط فکریشون مثل توئه…مهمتر اینکه اصلا قضاوتت نمیکنن».
«ظرفیت محدود است»؛ این زیر آگهی اینترنتی دورهمی مهدکودک بزرگسالان که در شیراز برگزار میشود، پیداست. ادمین صفحهای که منتشرکننده آگهیست در پاسخ به همشهری میگوید: «روزمرگی و فشار روانی فضای جامعه، خیلیا رو کشونده سمت دورهمیهای متفاوت و البته دورهمی با افراد غریبه بیشتر. دورهمی مهدکودک بزرگسال ما از جمله پرطرفداراترینهاست. بسته به بودجه شما و کیفیت دورهمی ثبتنام از یه میلیون و ۲۰۰ داریم تا یه میلیون و ۹۰۰ تومن.» دستهبندی کیفیت خدمات در یکی از چند پست اخیر صفحه مجازیشان شرح داده شدهاست: «سطح یک شامل بازی، قصه، نقاشی و خوراکی. به سطح ۲ آببازی، نقاشی صورت، نمایش عروسکی و موسیقی زنده اضافه میشود و به سطح ۳ و بالاتر هم بازیهای کنسولی و پانتومیم داره.» در گروه دورهمیهای سرگرمیمحور، تماشای فیلم و انجام بازیهای گروهی مانند مافیا، صندلی داغ و اتاق فرار نیز پرطرفدارند. این در حالیست که متقاضیان حضور در دورهمیهای خیرخواهانه و فعالان اجتماعی هم بسیارند و بازخوردشان دورهمیشان اغلب به اجرای پراکنده تورهای مهرورزی در مناطق محروم میانجامد.
«عکاسی ممنوع» را به آنها که برای شرکت در دورهمی درونگرایان داوطلب میشوند، تذکر میدهند و جمله «و همینطور قضاوت» را نیز به آن الصاق میکنند. کامیار ساجدی، مددکار اجتماعی و رواندرمانگر یکی موسسههای برگزارکننده دورهمیهای خاص است: «یه وقتایی شنیدن یه جمله ساده و تکراری توی این دورهمیها کار ۱۰ جلسه تراپی انجام میده؛ مثل منم دقیقا هم حس و حال رو دارم…سبک تعاملات اجتماعی درونگراها با بقیه فرق داره…» این را پایان، آخرین دورهمی که برگزار کرده، گفتهاست. ساجدی همچنین در ویدئویی که بالای صفحه مجازی موسسه قابل دسترس است، گفته: «فرصت دید و بازدیدهای فامیلی کم شده و احیانا اگه فرصتی هم باشه افراد ترجیح میدن دنبال تجربه دورهمیهای نو و کشف رابطههای تازه باشن. چرا؟ به چند دلیل؛ اول اینکه این از تَرکِشهای شکاف نسلهاست. دوم اینکه رواج فردگرایی در سایه زیست مجازی باعث شده تا سبک روابط تغییر کنه. سوم اینکه با بالا رفتن آگاهی و شناخت افراد از پدیدههای مختلف، بعضی از افراد اشتراکاتشون با خانواده و اقوامشون کم میشه. برای همین به تجربههای بیشتر و غیرتکراری روی میارن.» صف مخالفان برگزاری دورهمیها خاص در گروه روان درمانی، کوتاه نیست. مجید، یکی از کاربران شبکه اجتماعی برای هشتگ «دورهمی_غریبههای_آشنا» نوشته: «با اسامی شیک و امروزی مثل همین دورهمیهایی که خیلیشون اداییاند و جنبهای از مصرفگرایی، به درمان سلامت روان فرد و جامعه آسیب نزنید.»
