به مناسبت ثبت «قلعه الموت و استحکامات وابسته» به عنوان سیامین اثر میراثفرهنگی ملموس ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو، نشست تخصصی «میراث استراتژیک قلعه الموت» عصر امروز (دوشنبه ۲۶ مرداد) در موزه ملی ایران برگزار شد.
به گزارش همشهری آنلاین، کارشناسان میراث فرهنگی در نشست تخصصی «میراث استراتژیک قلعه الموت» تأکید کردند که ثبت جهانی این مجموعه بهعنوان سیامین اثر ایران در فهرست یونسکو، پایان راه نیست؛ بلکه آغاز مسیری برای شناخت عمیقتر، حفاظت مؤثرتر و بهرهگیری از دانش و تجربه تاریخی نهفته در این میراث است.
مدیرکل حفظ و احیای بناها، محوطهها و بافتهای تاریخی و دبیر این نشست، با تاکید بر اینکه موضوع ثبتهای جهانی دیگر آثار فاخر یا با شکوه معماری نیستند، گفت: «ثبتهای جهانی آثاری هستند که در حقیقت حرفها و موضوعات جدی در دل خود نهان دارند. پیشینیان ما در این سرزمین شیوه زیست را به بهترین و عالیترین شکل رقم زدند و این موضوع در قلعه الموت دیده میشود.»
فاطمه داوری ادامه داد: «ثبت جهانی قلعه الموت که بیشتر از اینکه یک منظومه معماری باشد، یک منظومه مدیریت استراتژیک در این سرزمین است، به ما گوشزد میکند که ثبت جهانی پایان راه نیست؛ آغاز راه حفاظت در مفهوم کلان است. به طوری که تجارب تاریخی را در زندگی امروزی را به کار ببندیم.»
قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در این نشست اظهار کرد: «۱۱۰ نفر بیش از ۵ سال به صورت مستمر برای تهیه و تکمیل پرونده الموت تلاش کردند تا این موفقیت حاصل شد و سیامین اثر ایران در فهرست یونسکو جای گرفت. ثبت جهانی یک اثر حاصل تلاش جمعی و نتیجه سالها کار کارشناسی، پژوهشی و مدیریتی است.»
علی دارابی افزود: «ثبت جهانی یک اثر پایان کار نیست بلکه تازه آغاز کار ماست. حفاظت، نگهداری، بهرهبرداری صحیح و معرفی این میراث به نسل جوان، مسئولیت بزرگی است که پس از ثبت جهانی بر عهده ماست. باید کاری کنیم نسل جوان با داراییهای تاریخی و فرهنگی کشور خود آشنا شود، به آنها افتخار کند و در قبال حفظ و انتقال این میراث به نسلهای آینده احساس مسئولیت داشته باشد.»
دارابی با تاکید بر ضرورت افزایش سواد میراثی جامعه گفت: «باید تلاش کنیم از فرصت ثبت جهانی برای ارتقای سواد میراثی مردم استفاده کنیم تا توجه به میراث فرهنگی به بخشی از فرهنگ عمومی کشور تبدیل شود. حفاظت و بهرهبرداری شایسته از این میراث، مسئولیتی مشترک است که باید آن را برای نسلهای آینده به بهترین شکل انجام دهیم.»
رئیس امور فرهنگ، ورزش و گردشگری سازمان برنامه و بودجه کشور با اشاره به اینکه ایران گنجینهای عظیم از میراث و داستانهای ناگفته است که باید با بهرهبرداری از آنها، ثروت نمادین را به ثروت مادی و اجتماعی تبدیل کرد، گفت: «ایران سرزمینی است که اگر دور آن را دیوار بکشند، همه جا میراث جهانی است؛ مشکل ما این است که از میان صدها اثر قابل ثبت جهانی، کدام را انتخاب کنیم.»
حجتالله ایوبی، در ادامه ثبت جهانی یک اثر را به معنای معرفی یک ثروت نمادین جهانی عنوان کرد که بهرهبرداری از آن میتواند آغازگر تحولات بزرگی باشد. او ادامه داد: «باید تلاش کنیم این ثروت نمادین را تبدیل به ثروت مادی و اجتماعی کنیم. جهانی شدن، افزایش بازدید گردشگران، ارزشهایی که خلق کردهایم و خلق ثروتهای جدید، همگی از نتایج این فرآیند است. رسانهها، همچون رسانه ملی و سایر رسانهها و هنرمندان باید در معرفی این سرمایهها نقش فعالتری ایفا کنند.»
ایوبی افزود: «پروژههایی مانند "ایران، آغاز هر داستان" را با هدف معرفی گنجهای پنهان و داستانهای ناگفته ایران طراحی کردهایم. قدیمیترین نیایشها، ادبیات عرفانی، موسیقی و سازهای کهن، همگی ریشه در این سرزمین دارند و نشان میدهند که زندگی بشر و تمدن، ریشههای عمیقی در ایران دارد. با شناسایی و معرفی سرمایههای فرهنگی، شاهد رونق گردشگری و ارتقای جایگاه ایران در سطح جهانی خواهیم بود.»
در ادامه نشست معاون راهبردی و امور مجلس رئیس جمهوری ثبت جهانی الموت را شایسته یک جشن بزرگ ملی دانست و گفت: «ثبت بین المللی یک اثر مانند صدور شناسنامه برای هویت آن کشور است و ایران همیشه در زمینه ثبت جهانی سرافراز بوده و هست.»
محسن اسماعیلی در ادامه به بحران هویت نسل جدید اشاره کرد و ادامه داد: «یکی از راه حلهای این بحران، یادآوری پیشینه ملی به نسل جوان است.»
دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، ثبت جهانی الموت را قبل از هر چیز مرهون خوشنامی ایران فرهنگی بزرگ عنوان کرد و گفت: «زمانی که در یونسکو نام ایران برده میشود، کمتر کسی است که سرش را به علامت احترام و خضوع تکان ندهد.»
حسن فرطوسی، ثبت جهانی الموت را همچنین نتیجه یک کارگروهی دانست و افزود: «با کار گروهی هماهنگ میتوانیم نتایج ارزشمند ایجاد کنیم.»
فرطوسی در ادامه در مورد میراث استراتژیک قلعه الموت تاکید کرد: «آنانی که در این قلعهها زندگی کردند، به نوعی در حصری قرار گرفته بودند که منشأش عقیدتی بود و تجلی سیاسی داشت و با درایت و نگاه فرهنگی که داشتند جغرافیا را به خدمت گرفتند. الموت صرفاً به عنوان یک میراث دفاعی نبوده، بلکه یکی از نمونههای موفق مدیریت آب و کشاورزی بوده است. در ضمن این قلعهها مالامال از کتابخانهها بودند. آنان به درستی فهمیدند که با سازگاری با چالشهای طبیعی و سیاسی و با تسخیر جغرافیای زمانه میتوانند ایده های خودشان را ماندگار کنند. ما امروز از این مدل حکمرانی برای تابآوری هرچه بیشتر و موثرتر ایران فرهنگی بهره ببریم.»
مدیر پایگاههای میراث ملی و جهانی، ایران را ظرفیت عظیمی از یک اکوسیستم ارزشمند دانست و گفت: «ثبت جهانی الموت یک دریچه جدیدی پیش روی ما باز کرده و یک انگیزه مضاعفی فراهم شده که برای سایر آثار تاریخی که در نوبت ثبت جهانی قرار دارند، تلاش کنیم.» فرهاد عزیزی ادامه داد: «با وجود تمام محدودیتها، ما جزو ۱۰ کشور دنیا هستیم که میتوانیم از دانش پنهان در این مجموعههای عظیم کشور مانند الموت برای امروز بهره ببریم.»
ثبت جهانی پرونده «دژ الموت و استحکامات وابسته به آن» ۴ مرداد ۱۴۰۵ در نشست چهل و هشتم کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر بوسان کره جنوبی بهعنوان سیامین اثر فرهنگی ملموس ایران، با رأی همه اعضای یونسکو ثبت شد.
