آتشسوزیهای پیاپی در بازارهای تاریخی ایران، تنها چند حجره و مغازه را تهدید نمیکند؛ هر بار بخشی از میراث معماری و قلب تپنده اقتصادی شهرها در معرض تخریب و خسارت قرار میگیرند.
به گزارش همشهری آنلاین بازارهای تاریخی ایران میراثی زندهاند و در حجره ها و راسته هایش زندگی جریان دارد. همین زندگی روزمره، در کنار فرسودگی بناها، تأسیسات قدیمی، انباشت کالا و دشواری امدادرسانی، بازارهای تاریخی را در برابر آتش آسیبپذیر می کند. بررسی گزارشهای منتشرشده درباره بازارهای قدیمی کشور نشان میدهد بافت متراکم بازار، سیمکشی و تاسیسات فرسوده، انباشت کالاهای قابل اشتعال و دشواری دسترسی نیروهای آتشنشانی از عوامل تشدیدکننده خسارت در این حوادث هستند. برخی از آتشسوزیهای اخیر بازارهای تاریخی کشور را مرور میکنیم:
تبریز: آتشسوزی در آبان ۱۳۸۸ در راسته «ایکی قاپیلار» رخ داد و ۱۰۰ مغازه آسیب دیدند. علت احتمالی حادثه در آن زمان واژگونی چراغ علاءالدین اعلام شد، اما علت قطعی نیازمند بررسی کارشناسی عنوان شد. ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۸ نیز سرای «ایکی قاپیلار» دوباره دچار حریق شد و ۱۲۵ مغازه بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد آسیب دیدند. فرماندار تبریز اتصال برق را علت آتشسوزی اعلام کرد.
کرمان: بازار تاریخی کرمان نیز سابقه آتشسوزی دارد. در آخرین روز تیر ۱۳۸۹، کاروانسرای «جر» در مجموعه بازار تاریخی کرمان دچار حریق شد و ۳۰ حجره در آتش سوخت.
قزوین: در تیر ۱۴۰۱، بازار قزوین در فاصله کمتر از یک هفته، دو بار دچار آتشسوزی شد. در گزارشهای آن زمان تأکید شد که با وجود مهار حریق و آسیب ندیدن بخش اصلی بازار تاریخی، دسترسی نیروهای آتشنشانی به دلیل ترافیک و محدودیت مسیرهای ارتباطی بازار دشوار است.
تهران: بازار تاریخی تهران نیز بارها با حریق مواجه شده است. ۲۳ بهمن ۱۴۰۰، تیمچه حاجبالدوله در بازار تهران دچار آتشسوزی گسترده شد. کوچهها و معابر باریک و بافت فشرده بازار، عملیات امدادرسانی و اطفای حریق را دشوار میکند.
شیراز: ۸ آبان ۱۴۰۱، یکی از حجرههای بازار وکیل شیراز دچار حریق شد. طبق گزارش مدیرکل میراث فرهنگی فارس، آتشسوزی در یک مغازه پارچهفروشی رخ داده بود. در این حادثه، بافت اصلی بازار آسیب جدی ندید، اما حدود ۲۰ عرقچین بازار بر اثر دود سیاه شدند.
گیلان: تازهترین آتشسوزی در بازار تاریخی رشت رخ داد. بازار رشت با راستههای مختلف و درهمتنیده، در بافت ۲۴ هکتاری خود ۱۴ کاروانسرا دارد که تعدادی از این کاروانسراها بهعنوان کانون بازرگانی گیلان از دوران قاجار تاکنون، در ناآرامیهای دی ۱۴۰۴ در آتش سوختند. قرار است با مرمت بازار، کسبه از ۲ ماه آینده فعالیت خود را از سر بگیرند.
