قهوه فقط یک نوشیدنی برای بیدار ماندن نیست. تحقیقات نشان دادهاند که مصرف متعادل آن میتواند با سلامت بهتر مغز، کبد و قلب، کاهش خطر دیابت نوع ۲، بهبود عملکرد ورزشی و حتی طول عمر بیشتر ارتباط داشته باشد.
همشهری آنلاین – مریم شیرافکن: برای خیلی از ما، روز بدون یک فنجان قهوه شروع نمیشود؛ اما قهوه فقط یک نوشیدنی برای رفع خوابآلودگی نیست. پژوهشهای مختلف نشان دادهاند که مصرف متعادل قهوه میتواند با مجموعهای از فواید برای بدن و مغز همراه باشد.
البته منظور از قهوه سالم، قهوهای نیست که با مقدار زیادی شکر، خامه یا سیروپهای شیرینکننده مصرف شود. بخش مهمی از فواید قهوه به خود قهوه و ترکیبات فعال موجود در آن مربوط است.
کافئین موجود در قهوه یک محرک طبیعی سیستم عصبی مرکزی است. این ماده با مهار اثر آدنوزین، مادهای که در ایجاد احساس خستگی نقش دارد، میتواند باعث افزایش هوشیاری و کاهش احساس خستگی شود.
به همین دلیل است که بسیاری از افراد بعد از نوشیدن قهوه احساس میکنند تمرکز بیشتری دارند و برای انجام فعالیتهای روزانه آمادهترند.
مطالعات مشاهدهای متعددی ارتباط میان مصرف منظم قهوه و کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را نشان دادهاند.
البته این به معنی آن نیست که قهوه میتواند از دیابت پیشگیری قطعی کند؛ اما ترکیبات موجود در قهوه ممکن است بر متابولیسم گلوکز و عملکرد سلولهای تولیدکننده انسولین تأثیر مثبتی داشته باشند.
قهوه و کافئین موجود در آن با سلامت مغز نیز ارتباط داشتهاند. برخی تحقیقات نشان میدهند مصرف متعادل قهوه ممکن است با کاهش خطر برخی بیماریهای عصبی مانند پارکینسون و زوال شناختی همراه باشد.
البته تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد و قهوه را نمیتوان درمان یا پیشگیری قطعی از بیماریهای عصبی دانست.
کافئین میتواند برای مدت کوتاهی متابولیسم و مصرف انرژی بدن را افزایش دهد و در برخی افراد روی اکسیداسیون چربی نیز اثر بگذارد.
برخی مطالعات همچنین ارتباط میان مصرف قهوه و درصد پایینتر چربی بدن را گزارش کردهاند. با این حال، قهوه بهتنهایی باعث کاهش وزن نمیشود و تغذیه مناسب و فعالیت بدنی همچنان نقش اصلی را دارند.
برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف قهوه ممکن است با کاهش خطر ابتلا به افسردگی همراه باشد.
احتمالاً کافئین و سایر ترکیبات زیستفعال قهوه در این ارتباط نقش دارند، اما این یافتهها به معنای جایگزین شدن قهوه با درمانهای تخصصی افسردگی نیست.
یکی از جالبترین زمینههای تحقیق درباره قهوه، ارتباط آن با سلامت کبد است.
برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف قهوه با کاهش خطر برخی بیماریهای کبدی و کاهش فیبروز یا ایجاد بافت اسکار در کبد ارتباط دارد.
به نظر میرسد ترکیبات موجود در قهوه، نه فقط کافئین، در این اثر نقش داشته باشند.
برخلاف تصور قدیمی که قهوه را برای قلب مضر میدانست، تحقیقات جدیدتر نشان میدهند مصرف متعادل قهوه برای بسیاری از افراد میتواند با سلامت بهتر قلب و عروق همراه باشد.
برخی مطالعات، مصرف متعادل قهوه را با کاهش خطر بیماری قلبی، سکته مغزی و نارسایی قلبی مرتبط دانستهاند.
با این حال، کافئین میتواند در بعضی افراد باعث افزایش موقت فشار خون یا تپش قلب شود. بنابراین اگر فشار خون کنترلنشده یا حساسیت به کافئین دارید، مقدار مصرف اهمیت بیشتری پیدا میکند.
یکی از یافتههای جذاب مطالعات جمعیتی این است که مصرف متعادل قهوه با کاهش خطر مرگومیر در برخی گروهها ارتباط داشته است.
این اثر احتمالاً به مجموعهای از ترکیبات آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی موجود در قهوه و ارتباط آنها با سلامت قلب، مغز، کبد و متابولیسم مربوط است.
البته باید تأکید کرد که این مطالعات عمدتاً ارتباط را نشان میدهند، نه اینکه ثابت کنند قهوه مستقیماً باعث افزایش طول عمر میشود.
اگر اهل تمرین هستید، احتمالاً این مورد برایتان جذابتر است.
کافئین میتواند احساس خستگی را کاهش دهد و در برخی افراد استقامت و عملکرد ورزشی را بهبود ببخشد. به همین دلیل کافئین یکی از ترکیبات شناختهشده در تغذیه ورزشی است.
مصرف قهوه قبل از تمرین ممکن است به شما کمک کند تمرین را با انرژی و توان بیشتری انجام دهید؛ البته میزان مناسب کافئین به شرایط بدن، تحمل فردی و نوع فعالیت بستگی دارد.
برای بیشتر بزرگسالان سالم، مصرف متعادل کافئین معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند و بسیاری از مطالعات درباره فواید قهوه، مصرف حدود ۲ تا ۴ فنجان در روز را بررسی کردهاند.
اما «بیشتر» لزوماً به معنای «بهتر» نیست. اگر قهوه باعث بیخوابی، اضطراب، تپش قلب، ناراحتی گوارشی یا افزایش فشار خون شما میشود، بهتر است مقدار آن را کاهش دهید.
افراد باردار نیز باید درباره میزان مناسب مصرف کافئین با پزشک یا متخصص مراقبتهای بارداری مشورت کنند.
اگر میخواهید از قهوه لذت ببرید، لازم نیست آن را با مقدار زیادی شکر یا سیروپهای شیرینکننده مصرف کنید.
قهوه ساده یا قهوه با مقدار کمی شیر میتواند انتخاب مناسبی باشد. در واقع، گاهی چیزی که یک فنجان قهوه را به یک نوشیدنی پرکالری تبدیل میکند، خود قهوه نیست؛ بلکه شکر، سیروپ، خامه و افزودنیهایی است که به آن اضافه میکنیم.
فراموش نکنیم که قهوه یک بخش کوچک از سبک زندگی سالم است، نه جایگزین خواب کافی، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی. پس اگر قهوه دوست دارید، یک فنجان قهوه ساده و متعادل میتواند بخشی لذتبخش از یک سبک زندگی سالم باشد.
منبع: healthline
