یک متخصص فیزیوتراپی میگوید: برخلاف تصور رایج، پایین آمدن از پلهها فشار بیشتری به زانو وارد میکند.
همشهریآنلاین – پروانه بندپی: شاید سادهترین راه برای بیشتر کردن تحرک روزانه این باشد که گاهی به جای آسانسور، پلهها را انتخاب کنیم. متخصصان میگویند پلهروی به جای استفاده از آسانسور برای افراد سالم یک فعالیت بدنی مفید است. چون ضربان قلب و مصرف اکسیژن را افزایش میدهد و عضلات را نیز درگیر میکند. با این حال، پلهروی را نمیتوان برای همه افراد و با هر شرایط جسمی، فعالیتی بیخطر دانست.
دکتر منوچهر قارونی، متخصص قلب و عروق و استاد دانشگاه در گفتگو با همشهری، بالا رفتن از پله را برای افراد سالم، از جوان و میانسال گرفته تا سالمند، فعالیتی مفید میداند. او میگوید: «بالا رفتن از پلهها باعث افزایش ضربان قلب و در نتیجه افزایش مصرف اکسیژن میشود. عضلات هم در این فعالیت درگیر و تقویت میشوند و توانایی بدن برای دریافت و استفاده از اکسیژن افزایش پیدا میکند.
به گفته این متخصص قلب، «فعالیت بدنی منظم و مستمر در مجموع به حفظ سلامت جسمی کمک میکند و افراد فعال معمولاً وضعیت جسمانی بهتری نسبت به افراد کمتحرک دارند.»
دکتر احمد موذنزاده، دکترای حرفهای فیزیوتراپی و نایبرئیس انجمن علمی فیزیوتراپی ایران هم به همشهری میگوید: «بالا رفتن از پلهها در افراد سالم و کسانی که دچار ساییدگی شدید زانو نیستند، نهتنها مشکلی ایجاد نمیکند، بلکه میتواند بخشی از فعالیت بدنی روزانه آنها باشد. به گفته او، بالا رفتن از چند طبقه پله میتواند جایگزین مناسبی برای استفاده از آسانسور باشد و فرصت تحرک بیشتری را در طول روز فراهم کند.»
فعالیت بدنی منظم یکی از عوامل مهم در حفظ سلامت قلب و عروق است و پلهروی نیز میتواند بخشی از همین فعالیت روزانه باشد. افزایش ضربان قلب و مصرف اکسیژن هنگام بالا رفتن از پله، قلب و دستگاه تنفسی را بیشتر درگیر میکند و در صورت انجام منظم، به بهبود آمادگی قلبی ـ تنفسی کمک میکند.
با این حال، بهتر است درباره ادعای «پلهروی مانع حمله قلبی و سکته مغزی میشود» با احتیاط صحبت کنیم. شواهد علمی نشان میدهند افرادی که فعالیت بدنی بیشتری دارند، معمولاً خطر کمتری برای بیماریهای قلبی ـ عروقی دارند؛ اما نمیتوان گفت چند طبقه پله رفتن بهتنهایی از حمله قلبی یا سکته مغزی جلوگیری میکند. سلامت قلب و عروق به مجموعهای از عوامل از جمله فشار خون، چربی خون، دیابت، وزن، تغذیه، سیگار و میزان کلی فعالیت بدنی بستگی دارد.
بنابراین فایده اصلی پلهروی را باید در این دید که یک فعالیت بدنی ساده و در دسترس است که میتواند میزان تحرک روزانه را افزایش دهد؛ نه اینکه آن را یک روش مستقل برای پیشگیری از بیماریهای قلبی بدانیم.
یکی از نکات مهمی که متخصصان بر آن تأکید دارند، تفاوت بالا رفتن و پایین آمدن از پله است. به گفته موذنزاده «بیشترین فشار ناشی از پلهروی در بسیاری از موارد موقع پایین آمدن از پلهها ایجاد میشود و این مرحله حتی برای افراد سالم هم نیازمند دقت و توجه بیشتر است.
او میگوید: «موقع پایین آمدن، زانو بیشتر درگیر کنترل وزن بدن و حرکت رو به پایین است و فشار بیشتری به مفصل وارد میشود. به همین دلیل نباید تصور کرد که پایین آمدن از پله فعالیتی سبکتر و بدون فشار است. به خصوص افرادی که مشکل زانو دارند باید هنگام پایین آمدن احتیاط بیشتری داشته باشند.»
سالمندی بهخودیخود به معنای ممنوع بودن پلهروی نیست. قارونی معتقد است سالمندانی که توانایی جسمی کافی دارند میتوانند از پله استفاده کنند. او میگوید: «لازم نیست یک فرد سالمند برای بالا رفتن از چند طبقه، خود را تحت فشار قرار دهد. این افراد میتوانند بعد از رسیدن به هر پاگرد ــ که معمولاً حدود ۱۰ پله دارد ــ حدود یک دقیقه استراحت کنند و بعد به مسیر خود ادامه دهند.»
به گفته این متخصص قلب، «درواقع معیار اصلی نه صرفاً سن، بلکه توانایی جسمی و شرایط فرد است.»
موذنزاده هم تاکید میکند که «افرادی که دچار ساییدگی شدید زانو هستند، نباید بدون توجه به وضعیت مفصل خود، پلهروی را به یک فعالیت ورزشی منظم تبدیل کنند. در این افراد، میزان و نوع فعالیت باید متناسب با شرایط زانو تعیین شود.» او اضافه میکند: «همچنین افرادی که ضعف شدید، اختلال تعادل یا مشکلات حرکتی دارند، موقع استفاده از پله باید احتیاط بیشتری داشته باشند. چون علاوه بر فشار واردشده به مفاصل، احتمال زمین خوردن هم مطرح است.»
متخصصان تاکید دارند افرادی که درد یا آسیب جدی در زانو، لگن یا مچ پا، ضعف عضلانی یا اختلال تعادل دارند، باید در استفاده از پله احتیاط کنند. چون بالا رفتن از پله فشار بیشتری بر مفاصل اندام تحتانی وارد میکند و برای فردی که زانو یا لگنش آسیبدیده است، ممکن است درد را تشدید کند. همچنین در افرادی که تعادل کافی ندارند، خطر لغزش و سقوط هنگام بالا رفتن یا پایین آمدن از پلهها بیشتر است. بنابراین این افراد بهتر است قبل از تبدیل پلهروی به یک فعالیت ورزشی منظم، درباره میزان و شدت آن با پزشک یا متخصص فیزیوتراپی مشورت کنند.
