راویان| حیدر کاشف، سرویس اجتماعی ؛ در سالهای اخیر همزمان با تغییر الگوی مصرف مواد مخدر در کشور، نام متادون بیش از گذشته در میان مصرفکنندگان مواد و فعالان حوزه درمان اعتیاد شنیده میشود. دارویی که سالها به عنوان یکی از ابزارهای درمان وابستگی به مواد افیونی شناخته میشد، امروز در کنار نقش درمانی خود با چالشهایی نیز روبهرو شده است.
افزایش مصرف خودسرانه، دسترسی خارج از شبکه درمانی و شکلگیری بازار غیررسمی متادون از جمله موضوعاتی است که نگرانی کارشناسان را برانگیخته است.
ایمان پیمانجو، کارشناس حوزه اعتیاد، در گفتوگو با راویان معتقد است بخشی از تغییرات الگوی مصرف مواد در سالهای اخیر به شرایط اقتصادی و افزایش هزینه تهیه برخی مواد مخدر بازمیگردد.
به گفته او، متادون در مقایسه با بسیاری از مواد سنتی و صنعتی ارزانتر و در دسترستر است و همین موضوع باعث شده برخی مصرفکنندگان به سمت مصرف قرص یا شربت متادون سوق پیدا کنند.
وی با اشاره به ماهیت درمانی این دارو میگوید متادون اساساً برای درمان وابستگی به مواد مخدر طراحی شده و مصرف آن باید در قالب یک برنامه درمانی مشخص و زیر نظر پزشک انجام شود. در این فرآیند، بیمار معمولاً درمان را با دوزهای مشخص آغاز میکند و سپس میزان مصرف به تدریج کاهش مییابد تا وابستگی کنترل شود. با این حال در مواردی این روند به درستی طی نمیشود و فرد به جای کاهش مصرف، همچنان دوزهای بالا را ادامه میدهد. در چنین شرایطی متادون از یک ابزار درمانی به مادهای برای سوءمصرف تبدیل میشود.
پیمانجو یکی از عوامل مؤثر در گسترش مصرف متادون را دسترسی نسبتاً آسان به آن میداند. به اعتقاد او هر زمان دارویی خارج از چارچوب درمانی و بدون نظارت تخصصی در اختیار افراد قرار گیرد، زمینه سوءمصرف فراهم میشود.
او هشدار میدهد که این دسترسی آسان موجب شده گروههای سنی مختلف از جمله نوجوانان و جوانان نیز در معرض مصرف خودسرانه متادون قرار گیرند.
این کارشناس همچنین به یکی از باورهای نادرست رایج درباره متادون اشاره میکند. به گفته او برخی افراد تصور میکنند چون متادون داروی ترک اعتیاد است، مصرف آن خطر چندانی ندارد. در حالی که این دارو در صورت مصرف نادرست میتواند عوارض جدی به همراه داشته باشد.
مواردی از مسمومیت شدید، کما و حتی مرگ در میان افرادی که بدون تجویز پزشکی متادون مصرف کردهاند یا کودکانی که به صورت اتفاقی به آن دسترسی پیدا کردهاند، از جمله پیامدهای گزارش شده در این زمینه است.
پیمانجو تأکید میکند مصرف متادون خارج از مسیر درمانی میتواند وابستگی شدیدی ایجاد کند. او میگوید در درمان اصولی، میزان مصرف باید به تدریج کاهش یابد اما در مصرف غیرقانونی معمولاً روند معکوس اتفاق میافتد و فرد به مرور زمان مقدار و دفعات مصرف را افزایش میدهد. نتیجه چنین وضعیتی افزایش خطر وابستگی، مسمومیت و بروز مشکلات جسمی و روانی خواهد بود.
او در ادامه به موضوع ورود متادون به بازار آزاد اشاره میکند و میگوید بخشی از چالش موجود ناشی از نشت این دارو از چرخه رسمی درمان است. به گفته وی متادون از مسیرهای مختلف خارج از نظام درمانی وارد بازار غیرقانونی میشود و همین مسئله دسترسی مصرفکنندگان را تسهیل کرده است. هرچند طی سالهای گذشته اقدامات نظارتی مختلفی انجام شده اما به باور او این اقدامات هنوز نتوانستهاند به طور کامل مانع شکلگیری بازار غیررسمی شوند.
این کارشناس برای کاهش سوءمصرف متادون بر ضرورت تقویت نظام نظارتی تأکید دارد. او معتقد است باید میان دسترسی بیماران واقعی به خدمات درمانی و جلوگیری از توزیع غیرقانونی دارو توازن برقرار شود.
از نگاه او استفاده از سامانههای الکترونیکی برای ثبت و رهگیری فرآیند تجویز و دریافت متادون میتواند بخشی از این مشکل را برطرف کند. به گونهای که بیمار پس از تأیید پزشک و طی مراحل درمانی، داروی خود را در چارچوبی مشخص و قابل رهگیری دریافت کند.
پیمانجو در بخش دیگری از این گفتوگو به ماهیت داروهای شبهافیونی یا اوپیوئیدی پرداخت و گفت اوپیوئیدها گروهی از ترکیبات طبیعی، نیمهمصنوعی و مصنوعی هستند که عملکردی مشابه مورفین دارند و از طریق اثرگذاری بر گیرندههای عصبی مرتبط با درد، برای تسکین درد مورد استفاده قرار میگیرند.
وی افزود این داروها از نظر ساختار و عملکرد با مشتقات تریاک ارتباط دارند و در کنار اثرات درمانی، مصرف آنها میتواند با عوارض و مخاطراتی نیز همراه باشد. به گفته او، نتایج مطالعات و مرورهای علمی نشان میدهد مصرف داروهای اوپیوئیدی در صورت استفاده نادرست با طیفی از عوارض جانبی همراه است و به همین دلیل تجویز و مصرف آنها باید تحت نظارت پزشکی انجام شود.
این کارشناس همچنین درباره منشأ متادون موجود در بازار غیررسمی توضیح داد که بخش عمده متادون مورد نیاز کشور از طریق مراکز مجاز درمان اعتیاد و داروخانهها توزیع میشود اما متادون موجود در بازار غیرقانونی میتواند از مسیرهای مختلفی تأمین شود.
نشت از زنجیره توزیع، سوءاستفاده از فرآیندهای عرضه و همچنین ورود غیرقانونی از خارج از کشور از جمله احتمالاتی است که در این زمینه مطرح میشود.
وی تأکید کرد تعیین سهم هر یک از این عوامل نیازمند بررسیهای تخصصی و انتشار آمارهای رسمی از سوی دستگاههای مسئول است. با این حال قاچاق و ورود غیرقانونی دارو از جمله موضوعاتی است که در تحلیل بازار غیررسمی متادون مورد توجه کارشناسان قرار دارد.
در حالی که کارشناسان حوزه اعتیاد نسبت به گسترش مصرف خودسرانه متادون هشدار میدهند، فعالان انجمن معتادان گمنام نیز معتقدند بخش مهمی از سوءبرداشتها درباره این دارو به نگاه نادرست مصرفکنندگان نسبت به مفهوم اعتیاد بازمیگردد. از نگاه آنان مسئله اصلی نه نوع ماده مصرفی، بلکه بیماری اعتیاد است؛ بیماریای که میتواند در قالبهای مختلف خود را بازتولید کند.
یکی از راهبران انجمن معتادان گمنام در گفتوگو با راویان با تأکید بر اینکه این انجمن درباره نوع ماده مصرفی افراد قضاوتی ندارد، میگوید در نگاه NA تفاوتی میان مصرفکننده تریاک، هروئین، شیشه، قرص یا متادون وجود ندارد.
او توضیح میدهد: «در انجمن معتادان گمنام آنچه اهمیت دارد بیماری اعتیاد است. از نگاه ما نوع ماده مصرفی، روش مصرف، مقدار مصرف یا حتی مدت مصرف موضوع اصلی نیست. تمرکز برنامههای بهبودی بر خود اعتیاد و رهایی از چرخه وابستگی است.»
این راهبر با اشاره به افزایش گرایش برخی مصرفکنندگان به متادون در سالهای اخیر معتقد است دسترسی آسان، قیمت پایینتر و سهولت مصرف از جمله دلایل استقبال از این دارو بوده است.
به گفته وی، متادون برخلاف بسیاری از مواد مخدر سنتی نیاز به ابزار خاصی برای مصرف ندارد و به شکل خوراکی مصرف میشود. همین موضوع موجب شده بخشی از مصرفکنندگان آن را جایگزینی کمهزینهتر و کمدردسرتر برای مواد مصرفی قبلی خود بدانند.
او در عین حال تأکید میکند که در بسیاری از موارد، هدف از مصرف متادون ترک واقعی اعتیاد نیست بلکه تنها تغییر ماده مصرفی است.
این عضو انجمن معتادان گمنام میگوید: «بعضی افراد تصور میکنند اگر مصرف تریاک یا هروئین را کنار بگذارند و به جای آن متادون مصرف کنند، در مسیر ترک قرار گرفتهاند. در حالی که در بسیاری از این موارد تنها ماده مصرفی تغییر کرده و وابستگی همچنان پابرجاست.»
وی معتقد است همین نگاه باعث شده متادون در برخی موارد از یک ابزار درمانی به مادهای برای سوءمصرف تبدیل شود.
او با اشاره به تجربه سالها حضور در جمع افراد در حال بهبودی میگوید وابستگی به متادون در بسیاری از موارد فرآیندی طولانی و دشوار پیدا میکند و همین مسئله نگرانیهایی را در میان مصرفکنندگان و خانوادههای آنان ایجاد کرده است.
به گفته این راهبر، یکی از باورهای نادرست رایج در میان برخی مصرفکنندگان آن است که قطع مصرف ماده اصلی و جایگزینی آن با متادون به معنای پاکی محسوب میشود.
وی توضیح میدهد: «برخی افراد تصور میکنند اگر چند روز یا چند هفته تریاک یا هروئین مصرف نکنند و در این مدت متادون مصرف کنند، در حال ترک هستند. در حالی که از نگاه برنامههای بهبودی، قطع مصرف زمانی معنا پیدا میکند که فرد از همه مواد مخدر فاصله بگیرد.»
او معتقد است همین سوءبرداشت موجب شده برخی مصرفکنندگان بدون مراجعه به پزشک یا مراکز درمانی، به مصرف خودسرانه متادون روی بیاورند.
این راهبر انجمن معتادان گمنام همچنین دسترسی آسان به متادون را یکی از عوامل تأثیرگذار بر روند بهبودی برخی افراد میداند.
به گفته وی، سهولت دسترسی و هزینه نسبتاً پایین این دارو ممکن است در برخی موارد انگیزه افراد برای فاصله گرفتن کامل از مواد را کاهش دهد و آنان را به سمت ادامه مصرف در قالبی متفاوت سوق دهد.
او البته تأکید میکند که دیدگاههای مطرحشده درباره متادون در این گفتوگو، تجربهها و برداشتهای شخصی افراد حاضر در فرآیند بهبودی است و نباید به عنوان موضع رسمی انجمن معتادان گمنام تلقی شود.
این عضو باسابقه انجمن معتادان گمنام که بیش از ۱۷ سال سابقه پاکی دارد، مهمترین پیام خود به مصرفکنندگان را چنین بیان میکند: «تجربه بسیاری از افراد نشان داده اعتیاد با تغییر نام یا شکل ماده مصرفی از بین نمیرود. هر بار بازگشت به مصرف میتواند آغاز دوباره همان چرخهای باشد که فرد برای رهایی از آن تلاش کرده است.»
او میگوید بسیاری از افرادی که دورههای طولانی پاکی را پشت سر گذاشتهاند، تنها با یک بار مصرف دوباره به نقطه آغاز بازگشتهاند و به همین دلیل مهمترین اصل در مسیر بهبودی، پرهیز کامل از مصرف هر نوع ماده مخدر است.
این راهبر در پایان با اشاره به فعالیت انجمن معتادان گمنام میافزاید جلسات این انجمن به صورت رایگان در اختیار همه افرادی قرار دارد که از بیماری اعتیاد رنج میبرند و تمایل دارند مسیر قطع مصرف و بهبودی را آغاز کنند.
به گفته او، نخستین شرط بهرهمندی از این برنامهها نه نوع ماده مصرفی و نه مدت وابستگی، بلکه تنها تمایل فرد برای کنار گذاشتن مصرف و آغاز یک زندگی جدید است.
متادون همچنان یکی از ابزارهای مهم درمان وابستگی به مواد افیونی به شمار میرود اما آنچه امروز نگرانی کارشناسان، فعالان حوزه درمان و افراد در حال بهبودی را برانگیخته، فاصله گرفتن بخشی از مصرف این دارو از مسیر اصلی درمان است.
جایی میان نسخه پزشک، داروخانه، مراکز درمانی و بازار غیررسمی، دارویی که قرار بود راهی برای بازگشت به زندگی باشد گاه خود به حلقهای تازه در زنجیره اعتیاد تبدیل میشود.
روایات مطرحشده در این گزارش نشان میدهد چالش متادون بیش از آنکه به ماهیت یک دارو مربوط باشد، به نحوه توزیع، نظارت، آگاهی عمومی و شیوه مصرف آن بازمیگردد.
چالشی که اگر جدی گرفته نشود، میتواند پشت قاشقهای مدرج و بطریهای به ظاهر بیخطر، قربانیان تازهای برای بحران اعتیاد رقم بزند.
- نویسنده : حیدر کاشف
- منبع خبر : سرویس اجتماعی راویان
به گزارش راویان به نقل از اقتصاد نیوز: محسنی اژهای گفت: فقط ما نیستیم که زخم خورده از جنایات رژیم آمریکا و خونخواه امام شهیدمان و سایر شهدایمان از جمله کودکان معصوم میناب هستیم؛ بسیاری از ملل جهان، از جنایات آمریکا، زخم خورده و داغدارند و مترصد انتقام هستند.
به گزارش راویان به نقل از اقتصاد نیوز: عراقچی عنوان کرد: تجربه حاصل از جنگ اخیر ایجاب میکند که کشورهای حوزه خلیج فارس با رویکردی نوین در ساختار امنیتی منطقه تجدیدنظر کنند تا به چارچوبی جامع، بومی و بدون دخالت نیروهای خارجی دست یابیم.
به گزارش راویان به نقل از اقتصاد نیوز: عراقچی گفت: هرگونه مداخله یا تلاش برای ایجاد ترتیبات موازی، صرفاً به پیچیدگی اوضاع، افزایش تنشها و تأخیر در بازگشایی این آبراه حیاتی منجر خواهد شد؛ کما اینکه سانحهها و درگیریهای دو شب گذشته در تنگه هرمز گواهی بر این مدعاست.
به گزارش راویان به نقل از اقتصاد نیوز: مسعود پزشکیان به زیارت حضرت معصومه(س) مشرف شد.
به گزارش راویان به نقل از اقتصاد نیوز: عراقچی در جریان سفر به عراق با فواد حسین دیدار و گفتگو کرد.
به گزارش راویان به نقل از اقتصاد نیوز: محمدرضا عارف به حذف تیم ملی ایران از جام جهانی ۲۰۲۶ واکنش نشان داد.
به گزارش راویان به نقل از اقتصاد نیوز: برای قانون تفاوتی نمیکند، پشت یک توپ یا گل یا یک صحنه ۸۰ میلیون نفر ایستاده باشند یا ۸ هزار نفر. آفساید، حتی اگر به اندازه پاشنه یک کفش باشد، آفساید است. توپ اگر از خط نگذشته باشد، گل نیست؛ حتی اگر همه ما آرزو کنیم که گل باشد.
به گزارش راویان به نقل از اقتصاد نیوز: بیانیه شب گذشته وزارت خارجه آمریکا که اندکی بعد از امضای توافق چارچوبی میان بیروت-تلآویو صادر شده بود حکایت از آن داشت که کاخ سفید دست اسرائیل را برای ادامه انواع تجاوزات در لبنان باز گذاشته است.
به گزارش راویان به نقل از اقتصاد نیوز: کیم جو آ بهتدریج در رسانههای دولتی ظاهر شد. بر اساس پژوهشهای مؤسسه سجونگ، او بین سالهای ۲۰۲۲ تا پایان ۲۰۲۵، ۴۹ بار در رویدادهای عمومی دیده شده است.
