بررسی روند آمادهسازی تیم ملی فوتبال ایران در سه جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه، ۲۰۲۲ قطر و ۲۰۲۶ آمریکا نشان میدهد ملیپوشان سه مسیر کاملاً متفاوت را تجربه کردند اما انتهای همه دوره ها «حذف» بود.
به گزارش راویان به نقل از مشرق، تیم ملی فوتبال ایران در سه جام جهانی اخیر سه تجربه کاملاً متفاوت را پشت سر گذاشته است. سه مسیری که مقایسه آنها میتواند پاسخ روشنی به این پرسش بدهد که بهترین آمادهسازی تاریخ فوتبال ایران چه زمانی رقم خورده است.
آمادهسازی شیک برای روسیه ۲۰۱۸
کارلوس کیروش پس از جام جهانی ۲۰۱۴ فرصت کافی در اختیار داشت تا پروژه بلندمدت خود را در دوران هدایت تیم ملی ایران تکمیل کند. ایران نخستین تیم آسیایی بود که سهمیه جام جهانی روسیه را قطعی کرد و همین موضوع زمان ارزشمندی برای آمادهسازی در اختیار کادر فنی قرار داد.
تیم ملی در ماههای منتهی به جام جهانی با حریفان متنوعی روبهرو شد. توگو، روسیه، پاناما، ونزوئلا، سیرالئون، تونس، الجزایر، ازبکستان، ترکیه و لیتوانی رقبای تدارکاتی ایران بودند. تیم ملی فوتبال در این دوره چندین اردوی خارجی را تجربه کرد و در ترکیه، اتریش و سپس روسیه اردو زد. مهمتر از همه اینکه شاکله اصلی تیم از سالها قبل شکل گرفته بود و بازیکنان کاملاً با تفکرات کادر فنی آشنا بودند.
نتیجه این برنامهریزی کسب چهار امتیاز در گروهی دشوار بود؛ پیروزی مقابل مراکش، شکست یک بر صفر برابر اسپانیا و تساوی با پرتغال باعث شد ایران تا آخرین دقایق امیدوار به صعود باقی بماند. بسیاری از کارشناسان این تیم را منسجمترین تیم تاریخ فوتبال ایران در جام جهانی میدانند.
قطر ۲۰۲۲ درگیر حاشیه خودساخته!
شرایط برای جام جهانی ۲۰۲۲ قطر کاملاً متفاوت بود. در حالی که دراگان اسکوچیچ ایران را به جام جهانی رسانده بود، در فاصله کوتاهی تا آغاز مسابقات از سمت خود کنار رفت و کارلوس کیروش بار دیگر هدایت تیم ملی را برعهده گرفت.
ایران پیش از جام جهانی با اروگوئه، سنگال، نیکاراگوئه، تونس و الجزایر دیدار کرد و اردوهای مهمی در اتریش و قطر برگزار شد. پیروزی مقابل اروگوئه و تساوی با سنگال امیدها را افزایش داده بود اما تغییر کادر فنی باعث شد بخش مهمی از برنامههای تیم از ابتدا بازنویسی شود.
بازیکنان در مدت کوتاهی باید از سبک اسکوچیچ به تفکرات کیروش بازمیگشتند و همین مسئله روی هماهنگی تیم تأثیر گذاشت.
شکست سنگین برابر انگلیس در نخستین مسابقه جام جهانی، نشانهای از همین ناهماهنگی بود. اگرچه پیروزی برابر ولز شرایط را تغییر داد اما شکست مقابل آمریکا باعث حذف ایران شد.
بسیاری از کارشناسان جام جهانی قطر را پرحاشیهترین و آشفتهترین دوره آمادهسازی تیم ملی میدانند. دورهای که تصمیمات دیرهنگام فرصت لازم را از کادر فنی گرفت.
سختترین مسیر تاریخ با اردوهای منظم خارجی برای ۲۰۲۶
جام جهانی ۲۰۲۶ اما داستان متفاوتی داشت. این بار چالش اصلی تیم ملی نه مسائل فنی، بلکه مشکلات سیاسی، محدودیتهای سفر و شرایط لجستیکی بود.
تیم ملی ایران پیش از جام جهانی در تورنمنت چهارجانبه با نیجریه و کاستاریکا روبهرو شد و سپس دیدارهای دوستانه مقابل گامبیا و مالی را برگزار کرد. اردوی اصلی تیم ابتدا در تهران و سپس در آنتالیای ترکیه برگزار شد.
در ادامه و به دلیل مشکلات سفر و محدودیتهای ورود، کمپ اصلی تیم ملی به تیخوانای مکزیک منتقل شد تا بازیکنان برای هر مسابقه وارد آمریکا شوند و پس از پایان بازی دوباره به مکزیک بازگردند؛ شرایطی که در تاریخ جام جهانی کمتر برای تیمی اتفاق افتاده است.
ملیپوشان ایران در مرحله گروهی برابر نیوزیلند، بلژیک و مصر شکست نخوردند و سه تساوی به دست آوردند، اما از دست رفتن پیروزی مقابل مصر و تغییر نتایج سایر گروهها مانع صعود ایران شد.
رسانههای بینالمللی بارها به مشکلات سفر، محدودیتهای ویزا و دشواریهای آمادهسازی ایران اشاره کردند و حتی برخی بازیکنان و کادر فنی شرایط تیم را «سختترین تجربه» خود توصیف کردند.
کدام نسل برنده این مقایسه است؟
اگر تعداد بازیهای تدارکاتی، تنوع حریفان، ثبات کادر فنی و کیفیت برنامهریزی را ملاک قرار دهیم، روسیه ۲۰۱۸ همچنان بهترین دوره آمادهسازی تاریخ تیم ملی ایران محسوب میشود. تیم کیروش با ۱۰ مسابقه تدارکاتی، چندین اردوی خارجی و ثبات کامل فنی وارد جام جهانی شد و بهترین عملکرد تاریخ ایران را به ثبت رساند.
قطر ۲۰۲۲ در نقطه مقابل قرار میگیرد؛ جایی که بیثباتی مدیریتی و تغییر سرمربی در آستانه مسابقات، بزرگترین ضربه را به تیم وارد کرد.
آمریکا ۲۰۲۶ نیز اگرچه از نظر فنی نسبت به قطر شرایط بهتری داشت اما درگیر حاشیه هایی نظیر جنگ شد. با این حال فدراسیون تحت امر مهدی تاج اردوهای خارجی را در اوج جنگ ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی برگزار کرد. این تیم در ۳ ماه قبل از جام جهانی اردوهای متوالی در ترکیه داشت و تیم ملی هم بیشتر از هر دوره دیگری تمرینات خود را به دلیل تعطیلی لیگ برتر پشت سر گذاشت. تمریناتی که قلعه نویی مدام از آن دم می زد و بالاخره به حداقل ۱۰۰ جلسه تمرینی با شاگردان خود رسید اما خروجی اش از لحاظ کسب امتیاز ضعیف تر از ۲۰۱۸ و مساوی با ۲۰۲۲ بود.
بنابراین تجربه آماده سازی تیم ملی ایران در سه جام جهانی اخیر نشان میدهد قلعه نویی چندان هم دوران سخت آماده سازی نداشته است و از لحاظ لجستیکی بازی های مدنظرش را انجام داده است. تیمی که پس از صعود به جام جهانی با کیپ ورد، ازبکستان، تورنمنت کافا، نیجریه، کاستاریکا، مالی و گامبیا بازی کرد تا در مقابل حریفان خود عملکردی ایده آل داشته باشد اما خروجی آن چیزی جز حذف نبود.
