راویان| سرویس نظامی ؛ کمتر از یک سال از دو رویارویی مستقیم و تمامعیار ایران با آمریکا و اسرائیل میگذرد. نخستین بار در خرداد ۱۴۰۴ بود که اسرائیل اعلان جنگ کرد و ایالات متحده با بمبافکنهای رادارگریز بی‑۲ خود وارد میدان شد.
بمباران سه سایت هستهای ایران، جنگی دوازدهروزه را رقم زد که سرانجام با آتشبسی شکننده پایان یافت.
به گزارش راویان ، دومین بار در اسفند ۱۴۰۴ بود که درگیریها گستردهتر و ویرانگرتر از پیش شد و ایران دستکم صدها سازه و قطعه تجهیزات آمریکایی را در بیش از ۲۰ پایگاه نظامی در سراسر خاورمیانه منهدم یا آسیبدیده کرد.
اما آنچه در تمام تحلیلهای رسمی و محرمانه واشنگتن نادیده گرفته میشود، پدیده طوفانهای شن و گرد و غبار است.
در این میان، نابودی آشیانهها یا همان آشیانههای مقاومسازیشده و نیمهزیرزمینی که هواگردها و تجهیزات الکترونیکی را هم در برابر حملات مستقیم و هم در برابر طوفانهای شن و گرد و غبار محافظت میکردند، ضربهای راهبردی و جبرانناپذیر به توان نظامی آمریکا در خلیج فارس وارد کرده است.
این آشیانهها با سیستمهای فیلتراسیون پیشرفته، فضایی ایزوله و عاری از گرد و غبار برای تعمیرات حساس و نگهداری تجهیزات فراهم میآوردند.
در حملات اسفند ۱۴۰۴، آشیانهها و سازههای محافظ منهدم شدند و اکنون هواگردها و سامانههای الکترونیکی در فضای باز و در معرض مستقیم ذرات ساینده و نمک خلیج فارس قرار گرفتهاند. نبود این سنگرهای حفاظتی، چرخه پرواز، فرسایش، تعمیر و پرواز مجدد را به طور کامل شکسته و عملاً حضور نظامی و تجهیزاتی آمریکا را در منطقه فلج کرده است.
ایران، عراق، کویت، عربستان، اردن و امارات بر روی کمربند طوفانهای شن جهان قرار دارند و در ماههای گرم سال، غلظت ذرات معلق در هوا تا سی برابر حد مجاز افزایش مییابد.
در این گزارش به بررسی چگونگی ترکیب طوفان شن و نابودی آشیانهها بر هرگونه امکان مقاومت مؤثر آمریکا در جنگ سوم احتمالی پرداخته میشود.
- هواگردها در تله غبار؛ از اف‑۳۵ تا اوسپری و ریپر
جنگنده اف‑۳۵ لایتنینگ دو در شرایط طوفان شن با پدیدهای مواجه میشود که در آن ذرات ریز شن در دمای بالای ۱۲۰۰ درجه سانتیگراد ذوب شده و لایههای شیشهشکل بر روی پرههای توربین تشکیل میدهند و مسیرهای خنککننده هوا را مسدود میکنند.
بالگرد سیاچ‑۵۳کی که بزرگترین و قدرتمندترین بالگرد تاریخ تفنگداران دریایی آمریکا به شمار میرود، دارای نقطه ضعف فاجعهباری در برابر گرد و غبار اعلام شده است. موتور این بالگرد در معرض گرد و غبار تنها بیست و یک دقیقه پرواز تجمعی دوام میآورد و پس از آن عملکرد آن به زیر سطح ایمن سقوط میکند.
به همین دلیل، کتابچه راهنمای خلبان زمان مجاز برای شناوری در ابر غبار ناشی از نشستن یا برخواستن را حداکثر هفتاد ثانیه تعیین کرده است که در عمل به معنای ناتوانی این بالگرد در انجام مأموریتهای لجستیکی سنگین در شرایط طوفان شن است.
پدیده تاریکی قهوهای (براوناوت) که در اثر چرخش ملخ و ایجاد گرد و غبار رخ میدهد، دید خلبان را به صفر میرساند. در سال نخست جنگ عراق، این پدیده منجر به هفده سانحه برای بالگردهای آپاچی در مسیر بغداد شد.
هواگرد ترابری سی‑۱۳۰ هرکول نیز از گزند طوفانهای شن در امان نمانده است. در سال ۲۰۰۷ در جنوب غرب آسیا، باد شدید همراه با شن به چهارده فروند سی‑۱۳۰ آسیب زد و پنجاه و شش موتور نیاز به تعویض کامل پیدا کردند.
هواگرد ترابری عمودی وی‑۲۲ اوسپری نیز با وجود چندین دهه تلاش، هنوز سامانه مؤثری برای جداسازی کامل ذرات شن از هوای ورودی به موتور ندارد و بارها در شرایط گرد و غبار شدید دچار کاهش ناگهانی توان شده است.
پهپاد امکیو‑۹ ریپر که یکی از پیشرفتهترین پهپادهای تهاجمی و شناسایی آمریکاست، در طوفانهای شن عملاً نابینا میشود؛ سنسورهای اپتیک و فروسرخ آن تصویری تار و غیرقابل استفاده ارائه میدهند و ورود شن به موتور پیستونی آن میتواند به سرعت آن را از کار بیندازد.
- خاطرات تلخ؛ طوفانهای شن، قاتل همیشگی تجهیزات آمریکا
مشکل طوفان شن برای ارتش آمریکا پدیدهای جدید نیست و این کابوس دستکم به سه دهه پیش بازمیگردد. در عملیات طوفان صحرا (۱۹۹۱)، بالگردهای تهاجمی آپاچی شن و ماسه ریز را به درون موتور خود میکشیدند.
این ذرات در دمای بالا ذوب شده و لایههای شیشهای بر روی پرههای توربین تشکیل میدادند که به کاهش پانزده درصدی توان موتور و افزایش ده درصدی مصرف سوخت منجر میشد.
در جنگ عراق (۲۰۰۳)، یک طوفان شن شدید فرود و برخاست هر پرندهای را غیرممکن ساخت و کل ناوگان هوایی لشکر ۱۰۱ هوابرد را به طور کامل زمینگیر کرد.
نیروی زمینی آمریکا پس از آن جنگ مجبور شد تمام بالگردهای آپاچی خود در سراسر جهان را برای بازبینی و تعمیر اساسی موتورها زمینگیر کند؛ این رویداد مستقیماً به آسیبهای ناشی از شن و گرد و غبار در عراق نسبت داده شد.
- چشمهای کور شده؛ رادار چشمصحرا و آواکس
رادار چشمصحرا (AN/FPS-132) یک رادار آرایه فازی با برد حدود پنج هزار کیلومتر است که در پایگاه هوایی العدید در قطر مستقر بود.
طوفانهای شن حتی امواج مایکروویو را از طریق جذب و پراکندگی تضعیف میکنند و با توجه به برد بسیار بلند این رادار، این تضعیف تجمعی میتواند برد مؤثر و دقت ردیابی را به شدت کاهش دهد. ذرات ریز شن همچنین سطح آرایه فازی را فرسایش داده و سیستمهای خنککننده و فیلترهای هوای آن را مسدود میکنند.
در جنگ اسفند ۱۴۰۴، ایران اعلام کرد که این رادار راهبردی را با حملات پهپادی منهدم کرده است و حتی در صورت بازیابی یا استقرار یک رادار دیگر از همین مدل، طوفان شن میتواند آن را نیمهکور کند و لحظات حیاتی برای واکنش پدافندی را از بین ببرد.
هواگرد آواکس E-3، گرانقیمتترین هواگرد هشدار زودهنگام جهان و مغز متفکر فرماندهی و کنترل نبرد هوایی است. در صورت بروز طوفانهای شن، ذرات معلق رنگ را از روی پوشش راداری آن میتراشند و شفافیت آن را کاهش میدهند و دقت امواج ارسالی و دریافتی را مختل میکنند.
- پدافند هوایی و ناوگان دریایی در گرد و غبار
سامانه پاتریوت که سپر دفاع هوایی پایگاههای آمریکا در قطر، امارات، کویت و بحرین است، از جنبه علمی در برابر طوفانهای شن آسیبپذیر میباشد.
ذرات معلق در طوفانهای شن، امواج راداری را تضعیف میکنند و این اثر به ویژه برای اهداف کوتاهبرد و کمارتفاع مانند موشکهای کروز و پهپادها بسیار مهم است.
سامانه تاد نیز از طوفان شن در امان نیست و در محیطی طبیعی از عدم توانایی تحمل طوفان شن و غبار رنج میبرد و ذرات ریز شن میتوانند شیشه محافظ سنسورهای اپتیک حرارتی آن را خراش داده و میدان دید آنها را تار کنند.
ناوگان پنجم آمریکا که در بحرین مستقر است، با چالشهای عملیاتی جدی ناشی از ترکیب گرما و گرد و غبار روبروست.
یک مقام ارشد نیروی دریایی آمریکا در سال ۲۰۲۴ به صراحت اعلام کرد: «به دلیل گرما و شن، بسیاری از پهپادهای دریایی نمیتوانند کار کنند. در تنگه هرمز، دید بسیار ضعیف ناشی از گرد و غبار، میدان دید پهپادها را مختل میکند.» بالگردهای مستقر روی عرشه ناوها نیز همانند همتایان زمینی خود دچار فرسایش موتور در شرایط طوفان میشوند.
- طبیعت و تخریب، متحدان راهبردی ایران
طوفانهای شن و گرد و غبار در منطقه خلیج فارس تنها یک مزاحمت اقلیمی نیستند. پیش از این نیز با استناد به عملیات طوفان صحرا و جنگ عراق، به روشنی ثابت شده است که خاک خاورمیانه قدرتمندترین دشمن تجهیزات پیشرفته آمریکایی است.
در بخش بالای این گزارش به قسمتی از تجهیزات آمریکایی که ذرات ریز شن آنها را نابود میکند اشاره شد؛ به عنوان مثال ذرات شن موتور اف‑۳۵ را ذوب میکنند، نشست و برخاست سیاچ‑۵۳ را به هفتاد ثانیه پرواز نشستن یا برخواستن محدود میسازند، به هواپیمای ترابری سی‑۱۳۰ آسیب میزنند، سنسورهای امکیو‑۹ را کور میکنند، اوسپری را دچار کاهش ناگهانی توان میکنند، رادار آواکس را سندبلاست میکنند و چشمصحرا را نیمهکور میکنند.
سازههای نگهداری هواگردها در پایگاههای نظامی به عنوان آخرین سنگر حفاظتی نیز از بین رفته است. اکنون هواگردها و تجهیزات الکترونیکی در فضای باز و در معرض مستقیم طوفان شن قرار دارند و چرخه تعمیر و نگهداری شکسته شده است.
ایران با آگاهی کامل از این نقطه ضعف راهبردی، در صورت وقوع احتمالی جنگ سوم در فصل طوفانهای شن که از اردیبهشت تا شهریور است، عملاً پیروزی راهبردی کسب خواهد کرد. فرسایش طبیعی ناشی از غبار و نبود آشیانهها، ستون فقرات هوایی، پدافندی و زمینی ارتش آمریکا را در منطقه فلج خواهد کرد.
جنگ احتمالی سوم، جنگی است که در آن طبیعت و تخریب زیرساختهای حفاظتی، قدرتمندترین متحد راهبردی ایران خواهند بود و خاک، پیش از آتش، پیروز میدان است.
- منبع خبر : سرویس نظامی راویان
