راویان| سرویس سیاسی ؛ بر اساس مفاد صریح قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳ آمریکا، دونالد ترامپ حداکثر تا ۱۲ اردیبهشتماه برای ادامه حملات تهاجمی علیه ایران بدون مجوز کنگره فرصت دارد. در این یادداشت، نگاهی سلسلهوار به محدوده اختیارات رئیسجمهور آمریکا در مدیریت جنگ و گزینههای پیشروی او خواهیم داشت.
- مبنای قانونی؛ چرا ترامپ نمیتواند بهتنهایی جنگ را ادامه دهد؟
قانون اساسی ایالات متحده، فقط کنگره آمریکا را صاحب حق «اعلان جنگ» میداند. رئیسجمهور صرفاً به عنوان «فرمانده کل قوا» میتواند پس از شروع جنگ، هدایت عملیات را برعهده بگیرد.
اما پس از جنگ ویتنام، کنگره قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳ را – با لغو وتوی ریچارد نیکسون – تصویب کرد تا از ورود رؤسای جمهور به جنگهای طولانی بدون تأیید نمایندگان جلوگیری کند. این قانون، مهمترین سقف قانونی اختیارات ترامپ در قبال ایران است.
- ضربالاجل ۶۰ روزه؛ ساعتشماری که از ۱۲ اسفند آغاز شد
دونالد ترامپ در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۱۰ اسفند) حملات نظامی به ایران را آغاز کرد. بر اساس قانون اختیارات جنگی در قانون ایالات متحده آمریکا، رئیسجمهور موظف است ظرف ۴۸ ساعت کنگره را در جریان بگذارد.
ترامپ این گزارش را در ۲ مارس (۱۲ اسفند) تسلیم کرد. از آن تاریخ، دو مهلت کلیدی شروع به شمارش میکند: نخست، شصت روز که پایان عملیات تهاجمی بدون مجوز کنگره را رقم میزند و در تاریخ ۱ مه ۲۰۲۶ (۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵) فرا میرسد.
دوم، امکان تمدید سیروزه که صرفاً برای «خروج ایمن» نیروها مجاز است، نه ادامه جنگ تهاجمی.
پس از ۱۲ اردیبهشت، ترامپ حتی یک روز هم نمیتواند جنگ تهاجمی را بدون مجوز تازه از کنگره ادامه دهد. تمدید سیروزه تنها بهانه عقبنشینی سازمانیافته است.
- پارادوکس کنگره؛ چرا جمهوریخواهان نه «بله» میگویند و نه «خیر»؟
واقعیت میدانی نشان میدهد سنای آمریکا با اکثریت جمهوریخواه تاکنون پنج قطعنامه دموکراتها برای فعالسازی قانون اختیارات جنگی و پایان جنگ را رد کرده است.
آخرین بار در ۲۲ آوریل با ۵۱ رأی مخالف در برابر ۴۶ رأی موافق بود. اما در عین حال، همین جمهوریخواهان از تصویب مجوز رسمی جنگ نیز خودداری میکنند، زیرا این کار به معنای تأیید رسمی جنگی است که هزینههای سیاسی و مالی سنگینی برای دولت ترامپ دارد.
این وضعیت، فلج تصمیمگیری در کنگره را رقم زده است، نه جسارت پایان جنگ وجود دارد زیرا عقبنشینی در برابر ایران تلقی میشود و نه جسارت تأیید جنگ چرا که مسئولیت تلفات و هزینهها را متوجه حزب حاکم میکند .
در یک جمله، کنگره در روزهای منتهی به ۱۲ اردیبهشت، «نه» گفتن به ادامه جنگ را بلد نیست، اما «آری» گفتن را هم نمیخواهد.
- سه سناریوی پیشروی ترامپ در روزهای پایانی
بر اساس تفسیر حقوقی قانون اختیارات جنگی و رویه عملی روسای جمهور پیشین، ترامپ دقیقاً سه گزینه پیشرو دارد.
گزینه نخست، خروج بدون قید و شرط است: با پایانیافتن ۶۰ روز (۱۲ اردیبهشت) عملیات تهاجمی را متوقف و نیروها را خارج کند. این گزینه از نظر قانونی سالم است و او را در برابر استیضاح مصون میدارد، اما هزینه سیاسی پذیرش شکست و عقبنشینی در برابر ایران را دارد.
گزینه دوم، تمدید ۳۰ روزه با بهانه «خروج ایمن» است: رئیسجمهور به کنگره گواهی کتبی بدهد که برای خروج ایمن نیروها به ۳۰ روز اضافی نیاز دارد. هرچند این گزینه اجازه ادامه جنگ تهاجمی را نمیدهد، اما در عمل، میتوان تا ۱۰ خرداد حملات را با عنوان «تأمین امنیت خروج» ادامه داد. این سناریو به دلیل خلأ تصمیمگیری کنگره، از بالاترین احتمال وقوع برخوردار است.
گزینه سوم، اخذ مجوز رسمی جنگ از کنگره است. در این سناریو، سنای جمهوریخواه به رهبری لیزا مارکوسکی قطعنامهای را تصویب میکند که رسماً به ترامپ اجازه ادامه جنگ بدون محدودیت زمانی بدهد. اما این گزینه نیاز به رأی مثبت هر دو مجلس و امضای رئیسجمهور دارد و تا امروز (۳ اردیبهشت) چنین مجوزی صادر نشده و جمهوریخواهان از آن اجتناب کردهاند.
- «قدرت با سوخت محدود» در دستان ترامپ
اختیار جنگی ترامپ علیه ایران را میتوان یک موتور جنگ با باک ۶۰ روزه توصیف کرد. تا ۱۲ اردیبهشت، موتور روشن است و او میتواند هرگونه عملیات هوایی، دریایی و موشکی را بدون مجوز کنگره پیش ببرد.
از ۱۲ اردیبهشت به بعد، اگر کنگره مجوز رسمی صادر نکند، موتور خاموش میشود و هرگونه ادامه حملات، نقض صریح قانون فدرال و مصداق استیضاح خواهد بود.
در این معادله، کنگره آمریکا نه خاموشکننده قوی موتور است چرا که قطعنامههای پایان جنگ را وتو میکند و نه تأمینکننده سوخت تازه (چرا که مجوز جنگ را تصویب نمیکند.
نتیجه نهایی، تمدید تکطرفه و حاشیهدار ۳۰ روزه توسط ترامپ خواهد بود تا او زمان بیشتری برای چانهزنی با کنگره یا فرار به جلو پیدا کند.
صرفنظر از مانورهای حقوقی و سیاسی در واشنگتن، ساختار دفاعی جمهوری اسلامی ایران به گونهای طراحی شده که فروپاشی در جنگی تمامعیار ممکن نیست.
بنابراین محدودیت ۶۰ روزه قانون اختیارات جنگی، خود یک مهار استراتژیک در برابر هرگونه ماجراجویی تمامعرضه آمریکایی محسوب میشود.
- نویسنده : راویان
- منبع خبر : سرویس سیاسی راویان
