به گزارش اقتصادنیوز، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به مهمترین مدافع تفاهم ۶۰ روزه میان آمریکا و ایران در دولت دونالد ترامپ تبدیل شده است. ونس قرار است تا در مذاکرات هستهای پیشرو نیز نقش مذاکرهکننده ارشد واشنگتن را بر عهده داشته باشد. او به تازگی در یک نشست خبری تلاش کرد تا به مهمترین پرسشها درباره تفاهمنامه اخیر میان دو کشور و مسیر پیشرو پاسخ دهد.
جان هالتیوانگر در نشریه فارن پالیسی نوشت: ونس این تفاهمنامه را توافقی برد-برد برای آمریکا توصیف کرد و به انتقادهای کسانی پاسخ داد که توافق را نوعی عقبنشینی در برابر تهران و یا توافقی ضعیفتر از برجام میدانستند. برجام توافقی بود که ترامپ در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد.
اقتصادنیوز: شاید قدرت آمریکا بتواند اسرائیل را از بزرگترین تهدیدها نجات دهد، اما تضمینی وجود ندارد که به این رژیم اجازه بدهد هر جنگی را دقیقا مطابق خواست خود به پایان برساند.
بر اساس این تفاهمنامه، ایران میتواند از مزایای اقتصادی قابل توجهی بهرهمند شود؛ از جمله امکان ازسرگیری فروش نفت، کاهش بخشی از تحریمها و در نهایت دسترسی به منابع مالی برای بازسازی خسارات جنگی. با این حال، ونس تأکید کرد که بهرهمندی از این امتیازات منوط به پایبندی ایران به تعهدات توافق و تغییر برخی رفتارها خواهد بود.
او گفت: «اگر آنها به تعهدات خود عمل نکنند، از مزایای این توافق نیز بهرهمند نخواهند شد.»
البته چنین توضیحاتی بعید است که منتقدان توافق را قانع کند؛ از جمله دولت اسرائیل و شماری از جمهوریخواهان کنگره که معتقدند دولت ترامپ امتیازات زیادی را به ایران داده است.
یکی از بحثبرانگیزترین بخشهای این توافق، مسئله لبنان است. ایران از ابتدا بر گنجاندن لبنان در هرگونه توافق صلح اصرار داشت و در نهایت نیز به خواسته خود رسید.در متن تفاهمنامه آمده است که «تمام عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله لبنان، فورا و بهطور دائمی متوقف خواهد شد.»
نویسنده مدعی شد: اما فعلا این بند بیش از آنکه یک واقعیت میدانی باشد، متنی روی کاغذ است؛ چراکه نه اسرائیل و نه حزبالله طرف این توافق نیستند و در روزهای اخیر نیز تبادل آتش میان دو طرف ادامه داشته است.
این موضوع یکی از مهمترین چالشهای پیش روی روند صلح محسوب میشود. ایران حتی تا روز سهشنبه هشدار داده بود که در صورت حملات اسرائیل به حزبالله، واکنش نشان خواهد داد.
ونس در پاسخ به پرسشها درباره لبنان گفت هدف این روند، دستیابی به «صلح منطقهای» است و دولت ترامپ انتظار دارد نه حزبالله به سمت اسرائیل موشک و پهپاد شلیک کند و نه اسرائیل، به گفته او بیمحابا در لبنان عمل کند».
ونس تاکید کرد که این مسئله نیازمند مدیریت دیپلماتیک مداوم خواهد بود. با این حال، کار واشنگتن آسان به نظر نمیرسد؛ چرا که بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرده که نیروهای اسرائیلی تا زمانی که نیازهای امنیتی این کشور ایجاب کند، در جنوب لبنان باقی خواهند ماند.
در نشانهای از افزایش نارضایتی کاخ سفید از مواضع اسرائیل، ونس حتی به مقامهای اسرائیلی هشدار داد که از حمله علنی به این توافق خودداری کنند.
او گفت: «اگر من عضو کابینه دولت اسرائیل بودم، احتمالا تنها متحد قدرتمندی چون آمریکا را که در سراسر جهان برایم باقی مانده، مورد حمله قرار نمیدادم.»
یکی دیگر از جنجالیترین موضوعات، مسئله موشکهای بالستیک ایران است.دولت ترامپ در آغاز جنگ بارها اعلام کرده بود که محدود کردن یا نابودی برنامه موشکی ایران یکی از اهداف اصلی آن است. با این حال، تفاهمنامه جدید هیچ اشارهای به برنامه موشکی ایران ندارد. اکنون ترامپ، ونس و حتی برخی جمهوریخواهان کنگره استدلال میکنند که ایران نیز مانند هر کشور دیگری حق دفاع از خود را دارد و میتواند بخشی از توان موشکی خود را حفظ کند.
ونس در اینباره گفت: «نمیتوان به یک کشور، چه ایران باشد چه رژیم اسرائیل گفت که هیچ ابزار دفاعی در اختیار نداشته باشد.»
این اظهارات تفاوت قابل توجهی با سالها ادبیات سیاسی جمهوریخواهان درباره برنامه موشکی ایران دارد. یکی از انتقادهای اصلی جمهوریخواهان به برجام نیز این بود که توافق به موضوع موشکهای بالستیک ایران نمیپرداخت.
با این حال، ونس تأکید کرد که آمریکا در مذاکرات نهایی انتظار دارد ایران به موشکهایی که بتوانند تهدیدی گسترده در سطح جهانی ایجاد کنند، دسترسی نداشته باشد.
موضوع دیگر، سازوکارهای نظارت و راستیآزمایی فعالیتهای هستهای ایران است.
در تفاهمنامه آمده که ایران بار دیگر تأکید میکند به دنبال تولید یا دستیابی به سلاح هستهای نخواهد رفت. همچنین مقرر شده که طی ۶۰ روز آینده، مذاکراتی درباره غنیسازی اورانیوم و سایر مسائل فنی انجام شود.
با این حال، هیچ تضمینی وجود ندارد که این مذاکرات به توافق نهایی منجر شود. حتی اگر توافق جامعتری نیز حاصل شود، دانش و توانمندی هستهای ایران از بین نخواهد رفت؛ به همین دلیل، طراحی سازوکارهای دقیق نظارتی و راستیآزمایی یکی از دشوارترین مراحل مذاکرات خواهد بود.
ونس پیشتر اعلام کرده بود که بازرسان بینالمللی قطعا به ایران بازخواهند گشت و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در همکاری با آمریکا بر روند کاهش ذخایر اورانیوم با غنای بالا نظارت خواهد کرد.
نویسنده مدعی شد: بر اساس متن تفاهمنامه، حداقل روش مورد توافق برای این کار، رقیقسازی ذخایر اورانیوم در داخل ایران و تحت نظارت آژانس است.
با این حال، منتقدان یادآوری میکنند که تدوین سازوکارهای فنی و نظارتی برجام سالها زمان برد، در حالی که اکنون ونس باید در مدت تنها ۶۰ روز به توافقی مشابه دست پیدا کند.
اقتصادنیوز: ، نماینده مجلس، گفت: پس از آغاز مذاکرات در پاکستان و ارائه گزارش به رهبر انقلاب، ایشان در حاشیه گزارش تیم مذاکرهکننده «صریحاً عدم رضایت خود را اعلام کردهاند» و نوشتهاند: «آنچه در مذاکرات رقم خورده است با آنچه قرار بود انجام شود و شرط مشروعیت مذاکرات بوده، تفاوت کلی دارد.»
اقتصادنیوز: معاون رئیس جمهور آمریکا گفت: اوضاع در مذاکرات ایران به خوبی پیش می رود و من انتظار دارم به سوئیس سفر کنم.
اقتصادنیوز: وزیر کشور پاکستان با وزیر امور خارجه ایران دیدار و گفتگو کرد.
اقتصادنیوز: سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: ما به تعهدات خود پایبند بودیم ولی طرف مقابل به تعهدات خود در موضوع آتش بس در لبنان عمل نکرده است.
اقتصادنیوز:حجتالاسلام خاموشی گفت: رهبر انقلاب مشروط به دولت و شورای عالی امنیت ملی اجازه دادند.
اقتصادنیوز: قطر اجازه خواهد داد که خرید مواد غذایی، دارو و سایر کالاهای بشردوستانه که توسط بانک مرکزی ایران سفارش داده میشوند، با استفاده از منابع مالی برداشتشده از داراییهای مسدودشده ایران انجام گیرد.
اقتصادنیوز: قرارگاه خاتم الانبیاء اعلام کرد: نظر به بدعهدی و پیمانشکنی آشکار آمریکا نسبت به عدم اجرای بند اول تفاهمنامه پایان جنگ، تنگه هرمز به روی تردد شناورها بسته خواهد شد.
اقتصادنیوز: تفاهمنامه جدید هیچ اشارهای به برنامه موشکی ایران ندارد. اکنون ترامپ، ونس و حتی برخی جمهوریخواهان کنگره استدلال میکنند که ایران نیز مانند هر کشور دیگری حق دفاع از خود را دارد و میتواند بخشی از توان موشکی خود را حفظ کند.
اقتصادنیوز: حزب الله در بیانیه ای بیان کرد: مقاومت اسلامی اعلام میکند که به موازات پایبندی به آتشبس، در مقابله با هرگونه تلاش دشمن برای اشغال اراضی و گسترش اشغالگری خود تردیدی نخواهد کرد.
